Z Wikipedii

Współrzędne: 51°13′0″N 22°42′0″E / 51.21667, 22.7

Świdnik
Herb Świdnika Flaga Świdnika
Województwo	lubelskie
Powiat	świdnicki (lubelski)
Gmina  - rodzaj	Świdnik miejska
Prawa miejskie	1954
Burmistrz	Waldemar Jakson
Powierzchnia	20,35 km²
Położenie (punkt)	51° 13' N 22° 42' E
Ludność (2007) • liczba • gęstość	40 092 1970 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	81
Kod pocztowy	21-040
Tablice rejestracyjne	LSW (dawniej również [PODAJE KOLEJNO] LUS,LLS,LLW,LBW,LBT)
Położenie na mapie Polski Świdnik
TERC10 (TERYT)	3060917011
Miasta partnerskie	Svidník Aalten Rzeczyca Raduń Szostka Béthune Soleczniki Brindisi
Urząd miejski3 ul. Kard. St. Wyszyńskiego 15 21-047 Świdnik tel. 81 751-76-03; faks 81 751-76-08 (e-mail)
Wiadomości w Wikinews
Strona internetowa miasta

Świdnik – miasto i gmina w południowo-wschodniej Polsce, w województwie lubelskim, w powiecie świdnickim, około 10 km na wschód od Lublina. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa lubelskiego.

Prawa miejskie Świdnik uzyskał w roku 1954.

Według danych z 31 grudnia 2007¹, miasto liczyło wtedy 40 092 mieszkańców.

Miasto jest szerzej znane z wytwórni śmigłowców WSK PZL Świdnik, produkującej m.in. śmigłowce PZL W-3 Sokół, Anakonda oraz SW-4, a w przeszłości także Mi-1 (dawniej zwany SM-1) i motocykle WSK. Obecnie jest znany również z kolonii susłów perełkowanych na lotnisku.

Spis treści 1 Geografia 1.1 Położenie 1.2 Przyroda 1.2.1 Zieleń miejska 1.2.2 Kolonia susła perełkowanego 1.3 Topografia i osiedla 1.4 Demografia 2 Historia 2.1 Dawna historia (do 1935) 2.2 Inwestycje lotnicze, wojna i początki miasta (1935-1954) 2.3 Szybki rozwój (1954-1980) 2.4 Strajki i opór (1980-1989) 2.5 Po transformacji ustrojowej (od 1989) 3 Atrakcje 3.1 Zabytki 3.2 Miejsca reprezentacyjne i miejsca pamięci 4 Gospodarka 5 Kultura 6 Religia 6.1 Katolicyzm 6.2 Protestantyzm ewangeliczny 6.3 Inne wspólnoty 7 Oświata 8 Sport 9 Zobacz też 10 Przypisy 11 Linki zewnętrzne

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie

Świdnik położony jest na Płaskowyżu Świdnickim (wg J. Kondrackiego), należącym do Wyżyny Lubelskiej. Jest to równina denudacyjna, ulegająca erozji i wietrzeniu, pozbawiona pokrywy lessowej, w przeciwieństwie do okolicznych mezoregionów.^[1]

Historycznie Świdnik położony jest na ziemi lubelskiej i zarazem w Małopolsce. Znajduje się około 10 km na wschód od Lublina oraz kilkadziesiąt kilometrów od przejść granicznych z Ukrainą (w Dorohusku) i Białorusią (w Terespolu). Położony jest również niedaleko terenów wypoczynkowych Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego, około 30 km na południowy zachód.^[2]

[edytuj] Przyroda

W granicach Świdnika znajduje się kilka lasów (należących do Nadleśnictwa Świdnik). Dominuje przede wszystkim Las Świdnicki (Rejkowizna), położony na zachód od zabudowy miejskiej. W samym środku lasu znajduje się gajówka. Cały las położony jest w obrębie gminy.

Drugim lasem w Świdniku jest Las Poszpitalny, położony na północ od zakładu WSK PZL Świdnik. W obrębie gminy znajduje się tylko niewielka część lasu, przed ul. Mełgiewską.

Niewielkie tereny leśne znajdują się również na południe od zabudowy miejskiej w obrębie Kol. Krępiec. Ponadto między torami a zakładem WSK znajduje się niewielki przyzakładowy park. Obecnie jednak zaniedbany i wtórnie zdziczały, przypomina bardziej las.

[edytuj] Zieleń miejska

Pomimo iż Świdnik nie posiada większego parku miejskiego, w samym mieście, a szczególnie w jego centrum posadzonych jest wiele przydrożnych drzew. Szczególnie zazieleniona jest główna ulica miasta, ul. Niepodległości, która stanowi swego rodzaju aleję drzew. Sporo również w mieście zagajników i trawników z krzewami.

W mieście funkcjonuje także kilka skwerów: na rogu ulic Niepodległości i kard. Wyszyńskiego, oraz na rogu ul. Niepodległości i Al. Lotników Polskich.

[edytuj] Kolonia susła perełkowanego

Na trawiastym lotnisku w Świdniku od pewnego czasu zadomowił się suseł perełkowany, będący gatunkiem zagrożonym i pod ochroną. Z tego powodu obszar lotniska został zgłoszony do programu Natura 2000 w celu ochrony gatunku.

O ile dwa lata temu populacja susłów wynosiła około 12 tysięcy, o tyle w ostatnim czasie drastycznie spadła do zaledwie około tysiąca.^[3]

[edytuj] Topografia i osiedla

Powierzchnia gminy miejskiej Świdnik wynosi 20,35 km² ⁶.

Śródmieście, stanowiące centrum miasta, zabudowane jest trzypiętrowymi (przy ul. Niepodległości) i dwupiętrowymi blokami z epoki socrealizmu^[4]. W południowym i wschodnim otoczeniu Śródmieścia znajdują się nowsze osiedla blokowe: Racławickie, Kościuszki i Kopernika^[2][5]. Także w jeszcze dalszym otoczeniu (za ul. Racławicką i Kosynierów) znajdują się osiedla podobnego wieku: Lotnicze, Brzeziny (I i II) i Wschód^[6]. Za Brzezinami I i II rozciąga się jedno z najmłodszych osiedli wielorodzinnych, Brzeziny-Kalina, natomiast za os. Lotniczym budowane jest os. Polesie. Również po drugiej stronie ul. Kusocińskiego od Brzezin II położone jest jednorodzinne osiedle Kusocińskiego.

Na zachód od Śródmieścia i os. Lotniczego (za Al. Lotników Polskich) znajduje się duża dzielnica jednorodzinna, Adampol^[7]. Przy nim znajduje się również nieco nowsze i bardziej regularne osiedle jednorodzinne Radość. Na północ od Adampola, za torami a przed lotniskiem, położone jest osiedle Żwirki i Wigury, zaś na południe od Adampola znajduje się przy lesie niewielkie wielorodzinne osiedle Słoneczne.

Za torami funkcjonują również tereny sportowe Avii Świdnik, a za nimi znajduje się trawiaste lotnisko sportowe i zakłady WSK PZL Świdnik.

Na południe i południowy zachód od zwartego obszaru miejskiego położona jest Kolonia Krępiec, zaś na północny zachód - Kolonia Świdnik Mały i dalej Kolonia Biskupie (sięgająca także za Las Świdnicki). Na wschodzie z kolei znajdują się grunty należące do Nowego Krępca.

[edytuj] Demografia

Dane z 31 grudnia 2007¹:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	40 092	100	20 811	51,9	19 281	48,1
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1970		1022,4		947,6

Według danych z roku 2005⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1466.05 zł.

[edytuj] Historia

[edytuj] Dawna historia (do 1935)

Pierwsze wzmianki o Świdniku pochodzą z roku 1392, kiedy w źródłach pojawia się nazwa Świdnika Wielkiego (Maior Świdnik, bądź Magna Swydnyk). W tym roku król Władysław II Jagiełło nadał sołectwo królewskie Piotrowi z Moszny, zaś wieś została ulokowana na prawie niemieckim. W latach 1393-1421 pojawia się nazwa Świdnika Małego (Świdnik Minor), który w 1442 roku został przez Władysława III Warneńczyka zapisany czterem braciom z Hadynowa (Podlasie). W roku 1450 pojawia się nazwa kolejnej wsi, Świdniczek.

W 1795 roku wsie o wspólnej nazwie Świdnik zostają włączone do zaboru austriackiego. Następnie w roku 1809 zostają przyłączone do Księstwa Warszawskiego, jednak od 1815 roku znajdują się w Królestwie Kongresowym (zabór rosyjski). Pierwszą kolej poprowadzono przez Świdnik w 1877 roku, wraz z budową Kolei Nadwiślańskiej.

Na przełomie XIX i XX wieku zauważono w Świdniku specyficzny mikroklimat, który sprzyjał wypoczynkowi i pomagał w leczeniu reumatyzmu. Dlatego też w pobliskiej wsi Adampol, przy stacji kolejowej Świdnik (tzw. "stara stacja", obecnie nieczynna) powstało letnisko i uzdrowisko, które później, w wyniku inwestycji lotniczych i II wojny światowej przestało istnieć.

[edytuj] Inwestycje lotnicze, wojna i początki miasta (1935-1954)

Z powodu widma nadciągającej II wojny światowej, w 1935 roku rozpoczęto budowę lotniska w Świdniku, którą ukończono w roku 1937. Jeszcze w tym samym roku rozpoczęto przy lotnisku budowę szkoły Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej, która miała szkolić pilotów. Uroczyste otwarcie Cywilnej Szkoły Pilotów L.O.P.P. im. Marszałka Śmigłego-Rydza nastąpiło 4 czerwca 1939 roku. Wydarzenie to zadecydowało o lotniczym charakterze przyszłego miasta. Lotnisko i szkoła pilotów zostały jednak już 2 września 1939 roku zbombardowane przez Niemców, którym później podczas wojny służyły do celów wojskowych. Tuż przed wkroczeniem oddziałów radzieckich do Lublina i Świdnika w lipcu 1944 roku, Niemcy zdążyli zniszczyć lotnisko.

Po wojnie w 1949 roku rozpoczęto wyrąb lasu pod budowę Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego o profilu lotniczym (rozpoczęto ją rok później), która została otwarta w roku 1951. Pierwsi pracownicy wytwórni mieszkali w barakach w obecnym przyzakładowym parku i na Franciszkowie. W roku 1951 stanęły pierwsze bloki mieszkalne przy ulicach Świerczewskiego i Sławińskiego (obecnie Okulickiego i Niepodległości). Osiedle rozwijało się na tyle szybko, że 7 października 1954 roku wydano rozporządzenie w sprawie nadania mu i Adampolowi statusu miasta. Rozporządzenie to weszło w życie 13 listopada 1954 roku^[8], nazwę miasta ustalono na Świdnik. Miasto liczyło wtedy 7 tys. mieszkańców^[2].

[edytuj] Szybki rozwój (1954-1980)

Możliwość pracy w nowym zakładzie sprawiała, że do Świdnika przyjeżdżało dużo ludzi. W związku z tym miasto rozwijało się bardzo szybko. Świdnik należy uznać za miasto planowane (nie zaś naturalne), które z założenia miało być miastem typowo socjalistycznym.

Świdnik zaczął się rozwijać w kierunku południowym i wschodnim. W latach 50., 60. i 70. powstawały nowe osiedla: Racławickie, Kopernika, Kościuszki, a także dalsze: Sławińskiego-Wschód (obecnie Wschód), Lotnicze, Brzeziny, jak również osiedla domków jednorodzinnych: Radość, Żwirki i Wigury, oraz Olimpijczyków (obecnie Kusocińskiego). Także Adampol był coraz bardziej intensywnie zabudowywany.

Wraz z przestrzennym rozwojem oddawano do użytku kolejne instytucje: szkoły, przychodnie, szpital, kino, natomiast pierwszy kościół wybudowano w roku 1977 (po 20 latach odkąd zaczęto zbierać podpisy domagając się jego budowy). W roku 1960 liczba mieszkańców wynosiła 11 tys., zaś w 1970 już 20 tys^[2].

[edytuj] Strajki i opór (1980-1989)

8 lipca 1980 roku w WSK PZL Świdnik wybuchł strajk określany ogólnie mianem Świdnickiego Lipca, który tym samym rozpoczął Lubelski Lipiec '80, a następnie Sierpień '80. Wydarzenia te doprowadziły do powstania NSZZ "Solidarność". Strajk z lipca 1980 roku wywołał również wiele innych strajków w regionie, natomiast na WSK i w innych zakładach regionu zaczęły powstawać komitety założycielskie.

13 grudnia 1981 roku wprowadzono stan wojenny i doszło do pacyfikacji zakładu WSK Świdnik. Wielu działaczy "Solidarności" aresztowano i internowano, dlatego też "S" zeszła do działalności podziemnej. Również sami mieszkańcy miasta protestowali przeciw wprowadzeniu stanu wojennego. 13 dnia każdego miesiąca wielu mieszkańców zapalało świece w oknach swoich mieszkań.

Ponadto protestem były tzw. świdnickie spacery, czyli masowe wychodzenie świdniczan na spacer w porze nadawania dziennika. Spowodowało to wprowadzenie przez milicję wcześniejszej niż normalnie godziny policyjnej, oraz liczne represje. Komisja Krajowa "Solidarność" w 1982 roku nagrodziła społeczność Świdnika za tę postawę.

W roku 1985 Świdnik liczył już 37 tys. mieszkańców^[2].

[edytuj] Po transformacji ustrojowej (od 1989)

Po transformacji ustrojowej w roku 1989 Świdnik rozbudował się o kilka nowych osiedli. Pod koniec lat 90. oddano do użytku osiedle Słoneczne, natomiast po 2000 roku - osiedle Brzeziny-Kalina, oraz część osiedla Polesie (dalej w budowie).

W przyszłości planowana jest budowa portu lotniczego Lublin-Świdnik.

[edytuj] Atrakcje

[edytuj] Zabytki

Świdnik, jako bardzo młode i planowane od podstaw miasto, nie posiada zbyt wielu zabytków. Wszystkie znajdują się na Adampolu, stanowiącym dawniej odrębną wieś (a także letnisko i uzdrowisko) i będącym jednocześnie najstarszą dzielnicą miasta^[9]. Wśród zabytków znajdujących się na Adampolu są:

• zespół starego dworca kolejowego Świdnik (tzw. "stara stacja"), z lat 1905-1914, obecnie nieczynny i zaadaptowany na mieszkanie. W skład zespołu wchodzi dworzec i dom zawiadowcy, zbudowane z czerwonej szamotowej cegły.
• drewniana willa "Bożenna", z roku 1910 - ul. Wojska Polskiego 36.
• drewniana willa "Jutrzenka", z lat 1914-1915 - ul. Koło 6.
• drewniana willa "Grażyna", z lat 1915-1917 - ul. Kruczkowskiego 40.

Ponadto na Adampolu znajduje się szereg drewnianych zabytkowych domów.

Żaden ze wspomnianych obiektów nie został jak dotąd wpisany do rejestru zabytków.

[edytuj] Miejsca reprezentacyjne i miejsca pamięci

Przy rondzie Świdnickiego Lipca '80 (głównym rondzie miasta) na środku Al. Lotników Polskich znajduje się ustawiony na żelaznym stelażu śmigłowiec SM-1, stanowiący symbol i wizytówkę Świdnika.

Centralnym punktem miasta jest plac Konstytucji 3 Maja (potocznie zwany placem Bolka i Lolka). Plac znajduje się w południowo-wschodnim rogu skrzyżowania ulic Niepodległości i kard. Wyszyńskiego. Składa się on z trzech stopni: najwyższego (przy ul. Niepodległości), średniego i najniższego, na których znajdują się odpowiednio:

• Grób Nieznanego Żołnierza z pomnikiem,
• zegar miejski (pokazujący godzinę, datę i temperaturę powietrza),
• pomnik Konstytucji 3 Maja.

Po przeciwnej stronie skrzyżowania ul. Niepodległości i kard. Wyszyńskiego znajduje się niewielki plac, na którym ustawiona jest miejska fontanna. Przy placu ustawiony jest również głaz z tabliczką upamiętniającą tzw. świdnickie spacery.

Na końcu Al. Lotników Polskich przy bramie zakładu PZL Świdnik postawiony jest pomnik Zygmunta Puławskiego. Ponadto na terenie zakładu znajduje się pomnik NSZZ "Solidarność", który upamiętnia strajki z lipca 1980 roku.

[edytuj] Gospodarka

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] Kultura

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące Kościoły i wspólnoty:

[edytuj] Katolicyzm

• Kościół Rzymskokatolicki - cztery parafie:
  • p.w. NMP Matki Kościoła - ul. Wyszyńskiego 32
  • p.w. Chrystusa Odkupiciela - ul. Kosynierów 6
  • p.w. św. Józefa - ul. Partyzantów 64
  • p.w. św. Kingi - ul. Klonowa 16

[edytuj] Protestantyzm ewangeliczny

• Kościół Chrześcijan Wiary Ewangelicznej: zbór "Koinonia" - ul. Polna 24 (ok. 100 osób)
• Kościół Jezusa Chrystusa Wiary Chrześcijańskiej - ul. Warsztatowa 3 (ok. 50 osób)

[edytuj] Inne wspólnoty

• Świadkowie Jehowy - ul. Kamińskiego 18 (ok. 450 osób)
• Wolni Badacze Pisma Świętego - ul. Jagiełły 17 (ok. 30 osób)

[edytuj] Oświata

Ta sekcja jest zalążkiem. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

[edytuj] Sport

W Świdniku działa klub siatkarski ASPS Avia Świdnik, a także trzecioligowy klub piłkarski FKS Avia Świdnik.

[edytuj] Zobacz też

• Elektrociepłownia "GIGA" Sp. z o.o. w Świdniku

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Świdnik online: http://www.swidnik.pl/
• Świdnik - galeria fotografii: http://www.swidnik.marsoft.com.pl/
• Spacerkiem po mieście online: http://www.swidnik.pl/spacerkiem/index.html#13
• Wycinki map historycznych pokazujących okolice Świdnika: http://www.mapywig.org/viewpage.php?page_id=27
• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e Miasta województwa lubelskiego Annopol • Bełżyce • Biała Podlaska • Biłgoraj • Bychawa • Chełm • Dęblin • Frampol • Hrubieszów • Janów Lubelski • Józefów • Kazimierz Dolny • Kock • Krasnobród • Krasnystaw • Kraśnik • Lubartów • Lublin • Łęczna • Łuków • Międzyrzec Podlaski • Nałęczów • Opole Lubelskie • Ostrów Lubelski • Parczew • Piaski • Poniatowa • Puławy • Radzyń Podlaski • Rejowiec Fabryczny • Ryki • Stoczek Łukowski • Szczebrzeszyn • Świdnik • Tarnogród • Terespol • Tomaszów Lubelski • Tyszowce • Włodawa • Zamość • Zwierzyniec

stare gierki forum og�lnotematyczne Pomara�cza Spyware Detection krzes�a

CD-R WaterShield Silver - nowa generacja wodoodpornych płyt do nadruku atramentowego

Nowe Media wprowadza na polski rynek najnowszy efekt współpracy japońskiej firmy Taiyo Yuden Ltd. oraz amerykańskiego producenta urządzeń do nadruku i kopiowania płyt Primera Technology Inc. – wodoodporne płyty CD-R WaterShield Silver ze srebrzystą powierzchnią do nadruku atramentowego. Unikalna powłoka WaterShiled Silver trwale wiąże atrament z podłożem gwarantując wysoce kontrastowy nadruk o niespotykanej głębi koloru i metalicznym połysku oraz 100% odporności na wodę i rozmazywanie.

DUP-08-1000 -nowy automat duplikujący 1000 płyt DVD/CD w jednym zadaniu

Firma Nowe Media wprowadziła do sprzedaży najnowszej generacji automat duplikujący płyty CD/DVD, który jest w stanie pracować przez 24 godziny na dobę, przez siedem dniu w tygodniu.Duplikator DUP-08-1000 wyposażony jest w 8 nagrywarek, zasobnik mieszczacy aż 1000 płyt oraz automat przekładający. Gwarantuje przemysłową wydajność przy pełnej automatyzacji procesu kopiowania. Dzięki dużej pojemności zasobników na płyty możliwy jest także badrzo długi czas bezobsługowej pracy urządzenia.

15 płyt DVD na raz !

Firma NOWE MEDIA generalny dystrybutor urządzeń i akcesoriów firmy Primera Technology Inc., wprowadza na polski rynek nowy model urządzenia do nagrywania płyt CD/DVD 1:15. Model DUP-15 kopiuje jednocześnie do piętnastu płyt CD lub DVD przy najszybszych obecnie dostępnych prędkościach nagrywania. Duplikator jest urządzeniem w pełni samodzielnym, wyposażonym we wbudowany wyświetlacz LCD i osiem przycisków sterujących. Nie wymaga klawiatury i dodatkowego sterowania.

LX-400 -nowa, profesjonalna drukarka kolorowych, wodoodpornych etykiet

Nowe Media wprowadza najnowszy model drukarki umożliwiającej produkcję profesjonalnych, kolorowych. wodoodpornych etykiet samoprzylepnych.Drukarka LX-400 jest idealnym rozwiązaniem dla firm zajmujących się niskonakładową produkcją, handlem i marketingiem. Może służyć do wykonywania etykiet cenowych, identyfikacyjnych ze zdjęciem, opisem lub kodem kreskowym. Po połączniu z opcjonalną przystawką obcinająca nadaje się także do produkcji kolorowych biletów, kuponów, identyfikatorów itp.

ADL-MAX Autoloader bezobsługowa produkcja płyt DVD/CD

ADL-MAX Autoloader zwiększa pojemność automatycznych duplikatorów płyt DVD/CD, z wbudowaną drukarką firmy Primera Technology. Dzięki zastosowaniu automatu znacząco wzrasta ilość płyt publikowanych w jednym zadaniu. Przy połączeniu z urządzeniem Disc Publisher II z 50 do 325 płyt, a w przypadku Disc Publisher PRO ze 100 do 350 płyt. ADL-MAX wydłuża okres bezobsługowej pracy systemu publikującego płyty DVD/CD, gwarantuje większą swobodę oraz oszczędza czas użytkownika.