Amazonka (rzeka) - Warszawa

Amazonka (rzeka)

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy rzeki. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Amazonka
Amazonka
Delta Amazonki
Lokalizacja Ameryka Południowa
Brazylia Brazylia
Peru Peru
Kolumbia Kolumbia
Ujście Ocean Atlantycki
Długość 6400 km[1] km
Powierzchnia zlewni 7,2 mln km²
Średni roczny przepływ 219 000 m³/s
Rzeki Ameryki Południowej

Amazonka (Rio de las Amazonas, Río Amazonas) - druga[1][2] (wg. niektórych źródeł pierwsza[3]) pod względem długości rzeka swiata, znajdująca się w Ameryce Południowej. Amazonka posiada największe na świecie dorzecze (o powierzchni ok. 7 mln km²) i największe zasoby wodne. Dlatego też w jej dorzeczu wyrastają największe lasy tropikalne. Nazwa najprawdopodobniej pochodzi od błędnie tłumaczonej nazwy amacunu - "niedźwiedź wodnych chmur", którą rozpropagował w Europie, po roku 1540 Hiszpan Francisco de Orellana, który jako pierwszy przepłynął rzekę z And do ujścia.

Długość rzeki od wieków była sporna. Utrudniał ją nie tylko dylemat wyodrębnienia spośród ponad 1000 dopływów właściwej rzeki, ale i dotarcie do ukrytych w niedostępnym terenie źródeł - rzetelny wybór dopływu powinien być poprzedzony wieloletnim pomiarem wielkości jego przepływu wody, aby uśrednić jego wahania w szerokich granicach. Należy jednak pamiętać, że długość nieuregulowanej rzeki zmienia się ciągle, szczególnie po powodziach: stare zakola zostają odcięte jako starorzecza, powstają nowe, rzeka na długich odcinkach płynie kilkoma ramionami o różnej długości, w jednym roku bardziej jednym w innym roku innym.

Spis treści

[edytuj] Bieg rzeki

Ujście Amazonki

Płynie przez Peru, Brazylię i częściowo, jako rzeka graniczna, przez Kolumbię. Źródła Amazonki znajdują się w peruwiańskich Andach na wysokości 5190 m n.p.m., skąd rzeka płynie w kierunku wschodnim przez Nizinę Amazonki. Amazonka posiada kilka rzek źródłowych, w zależności od przyjęcia jednej z nich za główną, podaje się różną długość. Najczęściej za rzekę źródłową przyjmuje się Ukajali, rzadziej Marañón. Według pomiarów peruwiańskich Amazonka jest najdłuższą rzeką świata. Razem z Ukajali i Carhuasantą liczy 7025 km. Natomiast długość Amazonki wraz z Marañón wynosi około 6400 km.

W środkowym biegu, od ujścia Yavari/Javari do ujścia Rio Negro, Amazonka nazywana jest Solimões. Szerokość rzeki dochodzi w środkowym biegu do 20 km, zaś w biegu dolnym do 100 km. Ujście Amazonki do Atlantyku ma postać rozległej delty z licznymi, oddzielonymi od siebie, ramionami (około 200 odnóg) - nie mamy tu jednak do czynienia z klasycznym ujściem deltowatym. Największe z ramion mają charakter estuariów, rozpoczynających się nawet 350 km od oceanu. Przy ujściu rzeka ma prawie 80 km szerokości.

Maksymalny przepływ przy ujściu dochodzi do 300 tys. m³/s (średni roczny wynosi ok. 120 tys. m³/s). Tak duże masy słodkiej wody powodują wysładzanie wody oceanicznej w odległości do 400 km od ujścia. Ze względu na różnice w pojawianiu się deszczów zenitalnych na półkuli północnej i południowej Amazonka wzbiera dwukrotnie w ciągu roku.

Spadek rzeki w dolnym jej biegu jest minimalny - znajdujące się 1300 km od ujścia Manaus leży na wysokości 26 m n.p.m., co oznacza, że średni spadek rzeki wynosi zaledwie 0,002%.


[edytuj] Dopływy

Główne prawostronne dopływy Amazonki to:

Główne lewostronne dopływy Amazonki to:

[edytuj] Żeglowność

Amazonka jest rzeką żeglowną na długości 4300 km i jest główną drogą komunikacyjną w tej części kontynentu. Statki do wyporności 5 tys. BRT docierają aż do Manaus, o wyporności do 3 tys. BRT nawet do peruwiańskiego Iquitos.

[edytuj] Najdłuższe rzeki dorzecza Amazonki

  1. 6695 km - Amazonka, Ameryka Południowa
  2. 3379 km - Purus, Peru / Brazylia, (2,948 km) (3,210 km)
  3. 3239 km - Madeira, Boliwia / Brazylia
  4. 2820 km - Caquetá / Japurá, Kolumbia / Brazylia
  5. 2750 km - Tocantins, Brazylia, (2,416 km) (2640 km)
  6. 2575 km - Araguaia, Brazylia (dopływ Tocantins)
  7. 2410 km - Juruá, Peru / Brazylia
  8. 2250 km – Rio Negro, Ameryka Południowa, (2,400 km)
  9. 2100 km - Xingu, Brazylia, (2,900 km)
  10. 1900 km - Tapajós, Brazylia, (2,550 km)
  11. 1749 km - Guaporé, Brazylia / Boliwia (dopływ Madeira)
  12. 1575 km - Putumayo / Içá, Ameryka Południowa
  13. 1415 km - Marañón, Peru
  14. 1300 km - Iriri, Brazylia (dopływ Xingu)
  15. 1240 km - Juruena, Brazylia (dopływ Tapajós)
  16. 1200 km - Tapajós, Brazylia
  17. 1130 km - Madre de Dios, Peru / Boliwia (dopływ Madeira)
  18. 1100 km - Huallaga, Peru (dopływ Marañón)

[edytuj] Ważniejsze miasta nad Amazonką

[edytuj] Zobacz też

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Amazonka (rzeka)
Wikisłownik
Zobacz hasło Amazonka w Wikisłowniku

[edytuj] Linki zewnętrzne

Spór o źródło amazonki

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 MSN Encarta: River. [dostęp 2008-11-12].
  2. ↑ USGS: Lengths of the major rivers. [dostęp 2008-11-12].
  3. ↑ Jacek Pałkiewicz: Źródło Amazonki zlokalizowane. [dostęp 2008-11-12].





Nagonienie zabawne sms clip kody pocztowe Znaczenie snu Listonosz
Atomic prezentuje nettopa z dwurdzeniowym Atomem
Brytyjski producent komputerów, firma Atomic Technologies zaprezentowała nowe wersje nettopów z serii iStyle EPC, wyposażone w dwurdzeniowe procesory Intel Atom, stosowane w netbookach. Nowe urządzenia Atomic są idealnym rozwiązaniem dla osób szukających małego i niekoniecznie wydajnego zestawu komputerowego dla domu.
iStyle EPC posiada procesor Intel Atom 330, pracujący z częstotliwością 1,6 GHz, maksymalnie 2 GB pamięci operacyjnej DDR2 oraz dysk twardy o pojemności maksymalnej 1 TB. Niestety urządzenie firmy Atomic nie jest w stanie płynnie odtwarzać materiałów Full HD (1080p), z filmami w rozdzielczości 720p nie powinno być jednak problemów.
RIM pracuje nad telefonem 4G
RIM, kanadyjska firma odpowiedzialna za produkcję telefonów z serii Blackberry poinformowała, że utworzyła specjalny zespół, który odpowiedzialny będzie za stworzenie smartfonu czwartej generacji (4G). Jego główną zaletą ma być obsługa standardu transmisji LTE (ang. Long-Term Evolution), który ma pozwolić na transmisję danych z prędkością nawet 100 Mb/s.
Kierownica potęgująca doznania!
Speed Wheel RV FF to zapowiedź nowej generacji kierownic rajdowych w ofercie marki Genius. Według zapewnień producenta, wykorzystując ja podczas zmagań przeniesiesz się wraz z fotelem na tor wyścigowy.
Producent wyposażył Speed Wheel RV FF między innymi w drążek zmiany biegów. W grach rajdowych na PC można go ustawić jako hamulec ręczny lub drążek ręcznej zmiany przełożeń. Funkcja Turbo do auto-powtarzania pozwala na zabawę w gry rajdowe FPS lub wojenne gry lotnicze.
Źródło: iik.onet.pl
Konsola Microsoftu ma nową twarz
Długo oczekiwany New Xbox Live Experience pojawi się do pobrania. 25 milionów konsol sprzedanych na całym świecie zyska nowe funkcje i odmieniony interfejs.
Jeśli jesteś posiadaczem konsoli Xbox 360 Microsoftu, czeka cię (najprawdopodobniej) miła niespodzianka. Twoja maszynka powita cię zupełnie nowym interfejsem oraz udostępni ci wiele nowych funkcji. Niestety, jeśli mieszkasz w Polsce, znaczna część z nich nie będzie dostępna. Ale o tym za chwilę.

Źródło: iik.onet.pl
Darmowy antywirus od Microsoftu
W przyszłym roku Microsoft wypuści na rynek projekt Morro - darmowy program antywirusowy. Koncern poinformował wczoraj, że Morro pojawi się w drugiej połowie 2009 r. i zastąpi komercyjny program Windows Live OneCare, za który Microsoft pobierał 49,95 dol. rocznego abonamentu.
Czy w ten sposób wygryzie z rynku dwóch liderów - Symanteca i McAfee? Z OneCare koncern sukcesu nie odniósł - przez dwa lata zdobył mniej niż 2 proc. rynku.
- To raczej sygnał, że Microsoft wywiesza białą flagę - uważa rzecznik McAfee. - Rezygnują z płatnego oprogramowania na rzecz darmowego, które nie zaspokoi potrzeb użytkowników.

Źródło: wyborcza.pl