Bełchatów

	Bełchatów
Herb Bełchatowa	Flaga Bełchatowa
Województwo	łódzkie
Powiat	bełchatowski
Gmina; - rodzaj	Bełchatów; miejska
Założono	XIV wiek
Prawa miejskie	1743 do 1870, odzyskane w 1925
Prezydent	Marek Chrzanowski
Powierzchnia	34,64 km²
Położenie	51° 22' N; 19° 22' E
Ludność (2007); • liczba ludności; • gęstość	; 61 49627; 1775 os./km²
Strefa numeracyjna; (do 2005)	44
Kod pocztowy	97-400
Tablice rejestracyjne	EBE
	Położenie na mapie Polski; ; Bełchatów
TERC10; (TERYT)	1101301011
SIMC10	0967647
Miasta partnerskie	Aubergenville; Taurogi; Sowieck; Myślenice; Csongrád
	Slogan: Bełchatów Daj się skusić
	Urząd miejski3 ul. Kościuszki 1 97-400 Bełchatów; tel. 44 632-12-22; faks 44 733-51-40
	Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
	Strona internetowa miasta

Z Wikipedii

Brak wersji przejrzanej

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 51°22' N 19°22' E51.3666667 19.3666667 (Bełchatów)

Bełchatów – miasto i gmina w województwie łódzkim, siedziba powiatu bełchatowskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa piotrkowskiego.

Według danych z 31 grudnia 2007²⁹, miasto miało 61 496 mieszkańców.

Piąte pod względem ludności miasto województwa łódzkiego, położone ok. 50 km na południe od Łodzi i ok. 25 km na zachód od Piotrkowa Trybunalskiego.

Bełchatów jest jednym z 307 miast należących do Związku Miast Polskich.

Ciekawostką jest najwyższy wśród miast Polski współczynnik gospodarstw domowych wyposażonych w szerokopasmowy internet (ponad 60%)^{[potrzebne źródło]}.

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie geograficzne

Bełchatów jest położony w środkowej Polsce na południe od miasta Łodzi na Wysoczyźnie Bełchatowskiej nad rzeką Rakówką (prawy dopływ rzeki Widawki).

Przez Bełchatów przebiega droga krajowa oraz drogi wojewódzkie:

8 E67 granica państwa - Kudowa-Zdrój - Wrocław - Wieluń - Bełchatów - Piotrków Trybunalski - Warszawa - Białystok - Budzisko - granica państwa
484 relacji Buczek - Bełchatów - Kamieńsk
485 relacji Bełchatów - Wadlew - Pabianice

W okolicy Bełchatowa ma przebiegać droga ekspresowa nr 8 (według południowego wariantu). Przez Bełchatów przebiega linia kolejowa z Rogowca (kopalni i elektrowni "Bełchatów") do Piotrkowa Trybunalskiego (obecnie tylko ruch towarowy).

[edytuj] Rozwój terytorialny miasta

1925, dołączenie do Bełchatowa wsi Olsztyn (teren dzisiejszego osiedla Olsztyńskiego), Zamoście (okolice dzisiejszej ul. Zamoście) i Lipy (okolice dzisiejszej ul. Lipowej).
1933 - przyłączenie do Bełchatowa wsi Czapliniec (okolice dzisiejszej ulicy Czaplinieckiej).
W 1977 do Bełchatowa włączono Grocholice (aktualnie najstarsza dzielnica miasta), Politanice, część Dobrzelowa i Domiechowic.

Zobacz też: gmina Bełchatów.

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2007²⁷, Bełchatów ma obszar 34,64 km², w tym:

użytki rolne: 51%
użytki leśne: 15%

Miasto stanowi 3,58% powierzchni powiatu bełchatowskiego.

[edytuj] Osiedla

Większość osiedli (głównie z wielkiej płyty) powstała w czasie najdynamiczniejszego wzrostu populacji miasta, równocześnie z Elektrownią Bełchatów. Głównym wykonawcą blokowisk było nieistniejące obecnie Wieluńskie Przedsiębiorstwo Budowlane (tzw "wieluński BeP") z Wielunia

[edytuj] Demografia

Dane z 31 grudnia 2007²⁹:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	61496	100	31334	51,0	30162	49,0
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	1775		905		871

Według danych z roku 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1443,27 zł.

Zobacz też: Ludność Bełchatowa.

[edytuj] Historia

Zobacz więcej w osobnych artykułach: kalendarium historii Bełchatowa, Historia Żydów w Bełchatowie.

[edytuj] Architektura

Dworek Olszewskich

Zobacz więcej w osobnym artykule: Miejsca pamięci w Bełchatowie.

[edytuj] Zabytki

Według rejestru zabytków KOBiDZ na listę zabytków wpisane są obiekty:

dwór Olszewskich^[1] wzniesiony na początku XVIII wieku jako rezydencja ówczesnych właścicieli Bełchatowa Stanisława i Franciszka Rychłowskich, herbu Nałęcz.
kościół późnogotycki parafialny pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny^[1] w Bełchatowie wzniesiony w XVIII wieku
kościół pw. Wszystkich Świętych w parafii Grocholice^[1]

[edytuj] Komunikacja

Witacz umieszczony przy wjeździe do Bełchatowa

Przez Bełchatów biegną ważne szlaki komunikacyjne: Warszawa – Wrocław, Wrocław – Lublin. Miasto leży niemal w centrum Polski, blisko więc stąd do każdego zakątku kraju. W odległości 20 km od Bełchatowa przebiega trasa szybkiego ruchu Warszawa – Katowice, a projektowane autostrady znajdą się również blisko miasta. Bełchatów posiadał połączenie kolejowe z Piotrkowem Trybunalskim. W niedalekiej przyszłości – oddalone 30 km od miasta – lotnisko wojskowe w Łasku zostanie przekształcone w lotnisko towarowe. Przez Bełchatów prowadzi 37,8 km dróg krajowych i wojewódzkich oraz 85 km dróg miejskich i osiedlowych. Usługi komunikacyjne świadczy tu MZK, który dysponuje 25 autobusami pasażerskimi, w tym jednym wycieczkowym (dane z 1995 r.). Autobusy kursują na liniach o łącznej długości 178 km, z czego 114 km przypada na samo miasto. Z dworca funkcjonują połączenia PKS, dzięki którym z Bełchatowa można dotrzeć bezpośrednio m.in. do Warszawy, Lublina, Wrocławia, Kudowy-Zdroju, Częstochowy, Łodzi, Sieradza, Radomia, Kalisza i Kielc. Parkingi strzeżone usytuowane na największych osiedlach oraz przystępne i dobrze oznaczone miejsca w centrum miasta.

Zobacz też: Miejski Zakład Komunikacji Sp. z o. o. w Bełchatowie.

[edytuj] Gospodarka

Bełchatów - kopalnia

Niedaleko od miasta (10 km) znajduje się największe w Polsce zagłębie paliwowo-energetyczne, w skład którego wchodzą Kopalnia Węgla Brunatnego "Bełchatów" oraz Elektrownia Bełchatów. Bełchatów jest jednym z dwóch najważniejszych miast PBOP.

[edytuj] Turystyka

Latem

Około 10 km na południe od centrum Bełchatowa, przy sztucznym zbiorniku wodnym znajdują się dwa ośrodki sportowo-rekreacyjne, niezwykle popularne w okresie letnim: Ośrodek "Słok" (właściciel Elektrownia Bełchatów) i Ośrodek "Wawrzkowizna" (właściciel Kopalnia Węgla Brunatnego "Bełchatów"). Każdy z ośrodków posiada własną bazę noclegową (hotele, domki, kwatery, pola namiotowe), a także szereg atrakcji, m.in.: stadninę koni, rowery wodne, żaglówki, kajaki, boiska sportowe, kąpielisko ze zjeżdżalnią wodną i plażą, rowery go-cart, krytą pływalnię, sauny, solarium, jacuzzi, korty tenisowe o nawierzchni tartanowej, siłownię i wiele innych. Ponadto w okresie wakacyjnym często organizowane są różnego typu koncerty z udziałem gwiazd polskiej estrady.

Zimą

W odległości 18 km na południe od Bełchatowa na terenie powiatu radomszczańskiego znajduje się Góra Kamieńsk. Główną atrakcją jest stok narciarski, w skład którego wchodzi: trasa o długości 760 m i 70-130 m szerokości, czteroosobowy wyciąg krzesełkowy, instalacja sztucznego naśnieżania i oświetlenie. W ośrodku można wypożyczyć sprzęt sportowy, a także skorzystać ze szkoły narciarskiej. Dostępna jest także baza noclegowa. Nad bezpieczeństwem turystów czuwają ratownicy GOPR. Latem na stoku odbywają się zawody w kolarstwie górskim.

[edytuj] Baza hotelowa

Zobacz więcej w osobnym artykule: Hotele w Bełchatowie.

[edytuj] Sport

Bełchatów, jak na miasto tej wielkości dysponuje znakomitą bazą sportową^{[potrzebne źródło]}. Bardzo nowoczesny^{[potrzebne źródło]}, choć kameralny stadion piłkarski GKS–u Bełchatów przy ul. Sportowej 3, oddana niedawno do użytku hala "Energia" przy ulicy Dąbrowskiego, hala widowiskowo-sportowa przy ulicy 1 Maja (niedaleko stadionu), kilka boisk treningowych, 4 baseny, korty tenisowe, sale gimnastyczne i duże boiska szkolne niemal przy każdej placówce edukacyjnej, boiska lekkoatletyczne, siłownie – to wszystko umożliwia rozwój tężyzny fizycznej i sportowych umiejętności.

Tutejsze kluby sportowe proponują uprawianie różnorodnych sportów nie tylko dorosłym, ale prowadzą też szkółki szkolące przyszłych sportowców. Takimi klubami są np.: Górniczy Klub Sportowy – piłka nożna i zapasy, Ludowy Klub Sportowy Stomil – kolarstwo i tenis stołowy, Skra – siatkówkę i pływanie, Bełchatowski Klub Lekkoatletyczny – lekkoatletykę. Władze miasta nie szczędzą środków na organizację dodatkowych sportowych zajęć lekcyjnych w szkołach. W czerwcu 1995 roku po raz pierwszy zorganizowano Miejską Olimpiadę Sportową, w której ponad 6 tys. uczniów walczyło o medale w kilkunastu dyscyplinach olimpijskich.

Najwięcej sportowej sławy przynieśli miastu kolarze, którzy reprezentowali Polskę na Mistrzostwach Świata i Olimpiadzie, siatkarze PGE Skry Bełchatów, którzy wywalczyli kolejno mistrzostwa Polski w sezonach 2004/2005, 2005/2006, 2006/2007, 2007/2008 i w tym sezonie zmierzają po kolejna wygraną w lidze oraz piłkarze PGE GKS Bełchatów, którzy z odpowiednim zapleczem finansowym,pięknym jak na polskie realia stadionem i dobrą grą byli w sezonie 2006-07 rewelacją Orange Ekstraklasy. W sezonie 2006/2007 wywalczyli największy sukces w historii klubu vMistrzostwo Polski. Po wywalczeniu awansu do Pucharu UEFA, drużyna szybko odpadła jednak z rozgrywek, przegrywając z ukraińskim Dnipro Dniepropietrowsk w dwumeczu (1:1 na wyjeździe i 2:4 u siebie). Spotkania siatkarskie przyciągają coraz więcej kibiców, także spoza Bełchatowa.

Dużą popularnością w kraju cieszy się wyścig o "Wielką Nagrodę Bełchatowa", przyciągajmy czołowych kolarzy przygotowujących się do startów w zawodach rangi mistrzowskiej. W 1995 roku po raz pierwszy drużyna GKS–u Bełchatów (kontynuatora tradycji piłkarskich przedwojennej SKRY) wywalczyła awans do drugiej ligi. Coraz lepiej na ogólnopolskiej arenie radzą sobie lekkoatleci BKL^{[styl do poprawy]}, należący do czołówki krajowej oraz zawodnicy siłowni MIKRUS, zdobywcy medali mistrzostw świata i Europy w wyciskaniu sztangi w pozycji leżącej.

[edytuj] Kultura

[edytuj] Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna (MiPBP)

Budynek Miejskiej i Powiatowej Biblioteki Publicznej w Bełchatowie

Najstarszą placówką kulturalną w mieście, istniejącą od 1935 roku, jest Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna (MiPBP). Poza główną siedzibą na terenie Bełchatowa działa 5 filii MiPBP. Główna placówka sprawuje również nadzór merytoryczny nad 15 bibliotekami na terenie powiatu bełchatowskiego.

15 stycznia 2002 został oddany do użytku wybudowany w centrum miasta nowoczesny budynek MiPBP, w pełni dostosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych wraz z parkingiem przed budynkiem. W budynku został umieszczony także oddział biblioteki dla dzieci, przeniesiony z danego budynku Związku Strzeleckiego "Strzelec" (wybudowanego w 1938 roku, mieszczącego się przy ulicy 1 Maja 45.

Działalność Oprócz typowej działalności bibliotecznej MiPBP prowadzi szereg przedsięwzięć kulturalnych:

Ogólnopolski Konkurs Poetycki im. Wacława Olszewskiego (od 1994 r.),
Kiermasze Taniej Książki (od 1994 r.),
Konkurs o Regionie "Między rajem a węglem" (od 1996 r.),
Powiatowy Konkurs "Książki na medal" (od 1999 r.),
Powiatowy Konkurs "Książka - obiekt artystyczny" (od 2002 r.),
Bełchatowskie Mistrzostwa w Szybkim Czytaniu (od 2002 r.).

Biblioteka włącza się aktywnie w promocję czytelnictwa, organizując lokalne akcje (Ferie z Biblioteką, Wakacje z Biblioteką, Mamo – zapisz mnie do biblioteki, Bełchatowski Tydzień Czytania, Spotkanie z Książką), jak również włącza się do akcji ogólnopolskich (Cała Polska czyta dzieciom) oraz w akcje promujące szeroko pojętą kulturę w regionie. Współpracuje z lokalnymi mediami a także z instytucjami edukacyjno - wychowawczymi w regionie bełchatowskim. Przedstawiciele MiPBP z Bełchatowa jako przedstawiciele jedynej w Polsce biblioteki zostali (poza Biblioteką Narodową) zostali zaproszeni do Pałacu Prezydenckiego na doroczne spotkanie Twórców Kultury.

Dzięki zbiorowi tzw. "regionaliów" (prac oraz materiałów dotyczących Bełchatowa i okolic), a także poprzez wydawanie zbiorów prac literackich^[2] biblioteka stanowi istotny ośrodek wpływający na propagowanie wiedzy o historii oraz życiu kulturalnym regionu.

Przy bibliotece działa Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich oraz zespół poezji śpiewanej DYLEMAT.

[edytuj] Miejskie Centrum Kultury (MCK)

Logo Miejskiego Centrum Kultury w Bełchatowie

Miejskie Centrum Kultury (MCK) jest głównym ośrodkiem animującym kulturę w mieście oraz regionie. W jej skład wchodzi siedziba główna, w której mieści się także jedyne w mieście kino - "Kultura" (ul. Gabriela Narutowicza) oraz trzy oddziały:

"Gwarek" na osiedlu Dolnośląskim
"Piwnica" (budynek dawnego Osiedlowego Domu Kultury "Piwnica", później Miejskiego Domu Kultury "Piwnica", przy osiedlu Wolność)
Oddział MCK w Grocholicach

Przy MCK działa Amatorski Ruch Artystyczny, w ramach którego prowadzone są zajęcia w wielu grupach, zróżnicowanych pod względem zainteresowań oraz wieku uczestników. Należą do nich m.in.:

Zespół Wokalny "A’VISTA"
Grupa folklorystyczna "Rajka"
Klub Twórców Kultury
Towarzystwo Miłośników Fotografii i Filmu (od siepnia 2007 Bełchatowskie Towarzystwo Fotograficzne)
Bełchatowskie Bractwo Rycerskie
Zespół tańca współczesnego "Progress"

Przy oddziale "Piwnica" działa bełchatowski wolontariat, który prowadzi wiele akcji w ciągu roku (letnie oraz zimowe półkolonie dla dzieci, organizacja szkoleń dla wolontariuszy, współpraca przy organizacji imprez masowych, prowadzonych przez MCK, pomoc osobom potrzebującym), z których zaś największa jest coroczna organizacja Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, wspólnie z władzami miasta oraz służbami miejskimi.

Najbardziej znanymi amatorskimi grupami artystycznymi są: Bełchatowski Amatorski Teatr "BAT", Bełchatowski Chór Gospel, Dziecięcy teatr "Cudaki".

Poza tymi działaniami w poszczególnych oddziałach organizowane są wystawy, wernisaże, wieczorki poetyckie, koncerty.

[edytuj] Muzeum Regionalne w Bełchatowie

Aktualna siedziba Muzeum Regionalnego w Bełchatowie

Idea stworzenia muzeum narodziła się na początku lat '90, zaś 16 lipca 1993 odbyło się pierwsze spotkanie Komitetu Założycielskiego Muzeum Regionalnego. Członkowie Komitetu zaapelowali do ówczesnych władz miasta o utworzenie bełchatowskiego muzeum. Swoją działalność muzeum rozpoczęło formalnie w 1995 roku, na jego siedzibę zaś wyznaczono zabytkowy, późnobarokowy dworek w centrum miasta (przy ulicy Hellwiga 11), który to był siedzibą najznakomitszych rodów miasta. Do 1987 roku opiekowała się nim rodzina Olszewskich. Po śmierci Wacława Olszewskiego - juniora budynek został odkupiony przez Urząd Miasta w Bełchatowie, jednak jego bardzo zły stan nie pozwolił na ulokowanie w nim siedziby muzeum. Swój pełny blask odzyskał po remoncie zakończonym w 1998 roku. Wtedy też zostało tam przeniesione Muzeum Regionalne z wcześniejszej, tymczasowej siedziby, którą stanowił wybudowany w 1938 roku budynek Związku Strzeleckiego "Strzelec" przy ulicy 1 maja 45.

Pierwszym dyrektorem Muzeum Regionalnego był Bogusław Dziedzic. Od grudnia 2003 dyrektorem jest Jacek Niewieczerzał.

W dniach 7-8 października 2005 w Muzeum Regionalne zorganizowana została próba bicia rekordu do Księgi Rekordów Guinnessa przez Eugeniusza "Geno" Małkowskiego, który przez 24 godziny malował obrazy (o wymiarach 80cm x 100cm), na podstawie wcześniej wykonanych przez artystę szkiców.

W Bełchatowie działają dwa chóry gospel, Schola Cantorum Gospel Choir oraz Gospel Singers, odnoszące liczne sukcesy na przeglądach muzyki gospel w Polsce oraz za granicą^[3]^[4].

[edytuj] Wydarzenia artystyczne o skali ogólnopolskiej

Festiwal Filmów Niepoważnych "NAKRĘCENI" (pierwsza edycja październik 2007)
Jesienne Spotkania Teatralne z BAT-em
Ogólnopolski Przegląd Piosenki Żeglarskiej w Bełchatowie (organizowany od 1998^[5])
Festiwal Młode(j) Sztuki (organizowany od 2006)

W Bełchatowie rozwinięta jest również kultura alternatywna. Jednym z najprężniej działających jej ośrodków jest Stowarzyszenie Kultury Alternatywnej "Zgrzyt", wraz z wchodzącą w jego skład Załogą Rowerową 'Zgrzyt' Bełchatów.

[edytuj] Oświata

Zobacz więcej w osobnym artykule: Lista szkół w Bełchatowie.

W Bełchatowie istnieje rozwinięta sieć placówek oświatowych od poziomu żłobków do filii uczelni wyższych.

Aktualnie funkcjonują:

1 żłobek miejski
8 przedszkoli
9 szkół podstawowych
1 szkoła podstawowa specjalna
5 gimnazjów publicznych
1 gimnazjum społeczne
1 gimnazjum specjalne
6 liceów ogólnokształcących
1 liceum profilowane
2 licea ogólnokształcące dla dorosłych
1 społeczne liceum ogólnokształcące dla dorosłych
1 zaoczne liceumogólnokształcące dla dorosłych
filia Uniwersytetu Łódzkiego, która prowadzi kierunki: ekonomia, socjologia
filia Politechniki Łódzkiej, która prowadzi kierunki: elektrotechnika, elektronika i telekomunikacja, zarządzanie i marketing, inżynieria środowiska, budownictwo, informatyka, mechanika i budowa maszyn
filia Wyższej Szkoły Humanistyczno–Ekonomicznej w Łodzi, która prowadzi kierunki: filologia polska, informatyka, pedagogika, politologia, transport, zarządzanie i marketing

[edytuj] Religia

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościoły:

Katolicyzm

Kościół rzymskokatolicki - dekanat bełchatowski

Protestantyzm

Kościół ewangelicko-augsburski
Kościół ewangelicko-reformowany, Parafia w Bełchatowie
Kościół Boży w Chrystusie
Kościół Adwentystów Dnia Siódmego

Inne

Chrześcijański Zbór Świadków Jehowy (dwa zbory- Bełchatów Południe i Bełchatów Północ)

Do 1942 w Bełchatowie działała również gmina żydowska.

Zobacz też: Historia Żydów w Bełchatowie.

[edytuj] Honorowi obywatele miasta

Lista honorowych obywateli miasta^[6]:

marszałek Józef Piłsudski (od 12 czerwca 1926)
żołnierze Zgrupowania pułkownika Ludwika Czyżewskiego (od 28 czerwca 1993) – żołnierze walczący podczas II wojny światowej w rejonie Góry Borowskiej;
Apoloniusz Zawilski (od 28 czerwca 1993) – historyk oraz pisarz, autor monografii o Bełchatowie;
pastor Lothar Ernst Knoch (od 29 października 1997) – inicjator projektów dotyczących współpracy polsko-niemieckiej, współzałożyciel Stowarzyszenia OPIRO w Bełchatowie;
dr Henryk Mular (od 5 listopada 1997) – lekarz, bełchatowski radny, zaangażowany w rozwój samorządności i służby zdrowia;
Jean Claude Versyck (od 26 września 2002) – założyciel Komitetu Partnerstwa Aubergenville-Bełchatów, inicjator działań na rzecz współpracy polsko-francuskiej;
Jadwiga Nadana (od 26 września 2002) – działaczka społeczna, inicjatorka wielu działań popularyzujących historię Bełchatowa;
prof. dr inż. Zbigniew Kozłowski (od 26 września 2002) – generalny projektant Kopalni Węgla Brunatnego "Bełchatów";
prof. dr hab. inż. Maciej Pawlik (od 26 września 2002) – naukowiec uczestniczący w procesie projektowania i przygotowania eksploatacji Elektrowni Bełchatów;
papież Jan Paweł II (od 30 października 2003)
Tomasz Trawiński (od 29 września 2005) – działacz społeczny, członek przedwojennego Związku Strzeleckiego "Strzelec", współzałożyciel Powszechnej Spółdzielni Spożywców i Regionalnego Stowarzyszenia Społeczno-Kulturalnego w Bełchatowie;
Mirosław Olejniczak (od 15 grudnia 2005) – popularyzator sportu i działań na rzecz rozwoju bazy sportowej w Bełchatowie.

[edytuj] Miasta partnerskie

Znaki wskazujące na kierunek miast partnerskich Bełchatowa

Miasto	Kraj	Data podpisania umowy
Miasta partnerskie
Aubergenville	Francja	16 czerwca 1995
Taurogi	Litwa	11 listopada 1997
Sowieck	Rosja	15 sierpnia 1998
Myślenice	Polska	31 października 2005
Csongrád	Węgry	12 października 2008