Biała Podlaska - Warszawa

Biała Podlaska

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: wieś Biała Podlaska w woj. warmińsko-mazurskim.

Współrzędne: 52°02' N 23°07' EGeografia

Biała Podlaska
Herb Flaga
Herb Białej Podlaskiej Flaga Białej Podlaskiej
Województwo lubelskie
Powiat miasto na prawach powiatu
Gmina
 - rodzaj
Biała Podlaska
miejska
Założono 1481
Prezydent miasta Andrzej Czapski
Powierzchnia 49,40 km²
Położenie 52° 02' N
23° 07' E
Wysokość od 137 do 150 m n.p.m.
Ludność (2008)
 • liczba ludności
 • gęstość
 • aglomeracja

57 196
1176 os./km²
70 400
Strefa numeracyjna
(do 2005)
(+48) 83
Kod pocztowy 21-500 do 21-502, 21-506, 21-527
Tablice rejestracyjne LB
Położenie na mapie Polski
Biała Podlaska
Biała Podlaska
Biała Podlaska
Miasta partnerskie Białoruś Brześć nad Bugiem
Białoruś Baranowicze
Francja Niort
Rosja Smoleńsk
Urząd miejski3
ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego 3 21-500 Biała Podlaska
tel. 83 343 6692, 83 343 2220; faks 83 343 7064
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta

Biała Podlaskamiasto na wschodzie Polski, leżące blisko granicy z Białorusią. Powiat grodzki w północnej części województwa lubelskiego, stolica województwa bialskopodlaskiego w latach 1975-1998.

Miasto położone jest na Południowym Podlasiu w dolinie rzeki Krzny – lewego dopływu Bugu, w odległości 36 km od granicy z Białorusią. Odgrywa ważną rolę w kontaktach z krajami WNP z uwagi na bliskość przejść granicznych w Terespolu i Koroszczynie oraz obecność konsulatu Białorusi. Biała Podlaska leży przy międzynarodowej trasie europejskiej E30 Paryż - Berlin - Warszawa - Mińsk - Moskwa - Omsk oraz drodze krajowej 2.

Spis treści

[edytuj] Mecenasi i fundatorzy miasta

Aleksander Ludwik Radziwiłł

Jerzy Iwanowicz Ilinicz

Aleksander Ludwik Radziwiłł

Katarzyna z Sobieskich Radziwiłłowa

Anna z Sanguszków Radziwiłłowa

Hieronim Florian Radziwiłł

Karol Radziwiłł Panie Kochanku

Michał Archanioł stojący na smoku - symbol miasta
Kościół pw. św. Anny z 1572 r., dawny zbór ariański
Wieża zamkowa od strony parku
Rynek w Białej Podlaskiej - Plac Wolności
Rynek w Białej Podlaskiej - Plac Wolności
Dworzec kolejowy w Białej Podlaskiej
Ulica Brzeska
Domy przy rynku
Pomnik na rynku
Kamień upamiętniający województwo bialskopodlaskie
Osiedle przy ul. Terebelskiej
Stary dom przy ul. Brzeskiej

[edytuj] Historia

W dokumentach historycznych po raz pierwszy Biała Podlaska pojawiła się w 1481 r. Jej pierwszymi właścicielami byli Iliniczowie, za założyciela uchodzi Piotr Janowicz przydomek "Biały" – wojewoda trocki, hetman Wielkiego Księstwa Litewskiego. W tym okresie Biała znajdowała się w województwie brzeskim w Wielkim Księstwie Litewskim. W II połowie XVI wieku miasto przeszło we władanie rodu Radziwiłłów, miało to miejsce w 1569 r. na podstawie zapisu w księgach ziemskich. Okres ten, trwający dwa i pół wieku, przyniósł rozkwit i przyczynił się do szybkiego rozwoju miasta, przez długi czas zwanego Białą Książęcą lub Białą Radziwiłłowską. W 1622 r. Aleksander Ludwik Radziwiłł buduje fortecę i zamek. Z fundacji Krzysztofa Ciborowicza Wilskiego założono w 1628 Akademię Bialską, która od 1633 r. istniała jako filia Akademii Krakowskiej (obecnie I Liceum Ogólnokształcące im. J.I. Kraszewskiego).

W latach 1655-1660 miasto zostało znacznie zniszczone przez Szwedów, wojska Rakoczego i kozaków Chowańskiego. Jednak za sprawą Michała Radziwiłła i jego żony Katarzyny z Sobieskich szybko podniosło się z upadku. W 1670 r. Michał Kazimierz Radziwiłł nadał miastu prawo magdeburskie oraz herb: Michał Archanioł stojący na smoku.

W XVII wieku miasto znane z produkcji sukna i fajansów, później także z przeróbki drewna.

W 1720 Anna z Sanguszków Radziwiłłowa rozpoczyna budowę wieży i bramy wjazdowej (obecnie są to najciekawsze resztki zamku). Miasto i zespół pałacowy w XVIII wieku wielokrotnie niszczone (między innymi w czasie wspomnianych już wojen szwedzkich czy w okresie prześladowań Unitów Podlaskich pod koniec XIX wieku) i odbudowywane. Ostatni spadkobierca Dominik Radziwiłł, pułkownik wojska polskiego, umiera we Francji 11 listopada 1813 roku. Pałac jako ruinę rozebrano w 1883 roku.

W Białej Podlaskiej uczęszczał do męskiego gimnazjum pisarz Józef Ignacy Kraszewski. Zostało ono nazwane jego imieniem.

Kolejny szybki rozwój miasta miał miejsce w okresie międzywojennym, powstała wówczas fabryka Raabego, elektrownia miejska, a w latach 1923-1939 istniała Podlaska Wytwórnia Samolotów (PWS). Produkowała ona samoloty wojskowe zarówno licencyjne (Potez XXV, RWD-8) jak i własnej konstrukcji (myśliwiec PWS-1, samolot szkolny PWS-26). Majątek Podlaskiej Wytwórni Samolotów został rozgrabiony przez okupantów radzieckich po 17 września 1939 roku.

W 1975 r. Biała Podlaska została stolicą województwa, co przyczyniło się do dwukrotnego zwiększenia liczby jej mieszkańców w ciągu 20 lat. Po reformie administracyjnej w 1999 roku ma status powiatu grodzkiego i wiele uprawnień predestynujących ją do roli głównego ośrodka administracyjnego regionu.

[edytuj] Gospodarka

Przemysł włókienniczy reprezentowały niegdyś zakłady Biawena, powstałe w latach 1967-1970.

Miasto kojarzone było także z Bialską Fabryką Mebli i Przedsiębiorstwem Produkcyjno-Doświadczalnym Robotów Przemysłowych Techma-Robot, które po przekształceniu w 1999 r. w spółkę z o.o. pod nazwą Techma-Robot zajmuje się produkcją specjalistycznych maszyn i urządzeń dla różnych branż przemysłu w kraju i za granicą. Od 1996 roku działa w Białej Podlaskiej z powodzeniem firma Aluteam Polska sp. z o. o. zajmująca się produkcją zabudów do naczep samochodów dostawczych, produkująca głównie na rynki UE.

Ostatnio wzrasta rola Białej Podlaskiej jako centrum handlowo-usługowego. Miasto utrzymuje kontakty handlowe z państwami byłego ZSRR. Organizowane są tu Nadbużańskie Targi Rolno-Przemysłowe i Targi Pogranicza Wschód-Zachód.

W 2005 r. został utworzona specjalna tzw. Bialska Strefa Aktywności Gospodarczej – wydzielona przemysłowo-handlowa dzielnica miasta.

[edytuj] Handel

  • Supermarkety ogólne: Aldik (2), Plus (1), Biedronka (5), Carrefour, Kaufland, Lidl, Stokrotka
  • Supermarkety budowlane: Fabryka Wnętrz, Jysk, NOMI, Keram, Komfort
  • Supermarkety elektroniczne: Avans, RTV Mix AGD, Media Expert, Empik, Vobis, Okay
  • Centra handlowe: CH Rywal, CH Epi, CH Atrium, CH Arka, CH SAS Jaworscy, CH Drop

[edytuj] Gastronomia

[edytuj] Komunikacja

Biała Podlaska leży przy trakcie komunikacyjnym Berlin - Warszawa - Moskwa.

Obwodnicą w północnej części miasta przebiega droga krajowa 2 (Świecko - Warszawa - Terespol) stanowiąca część trasy europejskiej E30. W planach jest budowa autostrady A2, która ma przebiegać kilka kilometrów na północ od miasta.

Na skrzyżowaniu z drogą krajową 2 swój początek ma droga wojewódzka 812 oraz w tym samym miejscu kończy się droga wojewódzka 811.

W mieście znajduje się stacja kolejowa na linii kolejowej 2 stanowiącej fragment magistrali kolejowej E-20 Moskwa-Warszawa-Berlin.

Do 1972 r. istniała wąskotorowa Bialska Kolej Dojazdowa zbudowana w 1917 r. – Biała Podlaska – RoskoszKonstantynów / RokitnoCieleśnica / Janów Podlaski.

Biała Podlaska dysponuje własną komunikacją autobusową (MZK Biała Podlaska, 8 linii autobusowych oznaczonych literami od „A” do „H”, średni takt ok. 30 min) oraz miejska komunikacja prywatna (linia „I” - niegdyś linia „100” - oraz linia ekspresowa łącząca os. Młodych z centrum miasta). Funkcjonuje tu przedsiębiorstwo PKS. Duże znaczenie mają również prywatne mikrobusy, zapewniające szybkie połączenia z Warszawą, Lublinem, Terespolem, Parczewem, Białymstokiem, Konstantynowem i Janowem Podlaskim.

W pobliżu miasta znajduje się duże lotnisko (Port lotniczy Biała Podlaska), niegdyś używane do celów wojskowych, a obecnie przystosowane do innych potrzeb (planuje się tu utworzenie ośrodka dla uchodźców). Nie prowadzi się żadnej działalności gospodarczej na lotnisku.

Przez miasto przepływa rzeka Krzna, bez znaczenia komunikacyjnego.

[edytuj] Ciekawostki

  • W czasie I wojny światowej w Białej Podlaskiej produkowano samoloty[potrzebne źródło].
  • W Białej Podlaskiej nie ma praktycznie żadnych budynków wyższych niż 6 kondygnacjifama głosiła, że było to podyktowane obecnością pobliskiego lotniska[potrzebne źródło]; w rzeczywistości powodem tego był podmokły teren, na którym rozciąga się miasto.
  • Dworzec kolejowy ma tylko 1 dwukrawędziowy peron.
  • Stawki podatku od nieruchomości, podobnie jak podatku od posiadania psów, zaliczają się do najwyższych w Polsce[potrzebne źródło].

[edytuj] Kultura

[edytuj] Galerie

  • Galeria Podlaska - Miejski Ośrodek Kultury ul. Warszawska 12
  • Galeria autorska Janusza Maksymiuka ul. Sidorska 2k
  • Galeria Ulica Krzywa ul. Narutowicza 23B

[edytuj] Muzea

[edytuj] Kina

  • Novekino Merkury, ul. Brzeska 43, 282 miejsca, Dolby digital

[edytuj] Domy Kultury

  • Miejski Ośrodek Kultury, ul. Warszawska 11-12C
  • Osiedlowy Dom Kultury, ul. Zygmunta Augusta 6
  • Klub Kultury Piast, ul. Spółdzielcza 4
  • Osiedlowy Klub Kultury Eureka, ul. Orzechowa 34

[edytuj] Chóry

  • Chór Parafii Chrystusa Miłosiernego Schola Cantorum Misericordis Christi (dyrygent p.Piotr Karwowski)
  • Chór IV LO im. Stanisława Staszica

[edytuj] Sztuka ludowa

W mieście działa wiele zespołów ludowych, kultywujących kulturę Podlasia. Należą do nich zespół chóralny, zespół taneczny i kapela ludowa. Biała Podlaska jest także znanym od XVII wieku ośrodkiem garncarskim. Współcześnie pracujący Kazimierz i Ludwik Rogowscy słyną z wyrobu ceramiki siwej tzw. siwaków. W mieście podziwiać można również prace rzeźbiarza Tadeusza Niewiadomskiego. Herb Białej wykonany przez Zbigniewa Ulatowskiego

[edytuj] Prasa

  • Dziennik Wschodni, oddział w Białej Podlaskiej, redakcja – ul. Warszawska 13;(nakład 26.000)
  • Słowo Podlasia, Grupa Wydawnicza "Słowo" Sp. z o.o. – ul. Warszawska 13;(nakład 25.500)
  • Tygodnik Podlaski, redakcja – ul. Warszawska 6;(nakład 5000)
  • Wspólnota

[edytuj] Radio

  • Katolickie Radio Podlasia, ul. Brzeska 33A
  • Radio Lublin S.A., Plac Wolności 12
  • Radio Biper, internetowe radio w Białej Podlaskiej, ul. Janowska 66A

[edytuj] Oświata

[edytuj] Przedszkola

  • Przedszkole Samorządowe nr 3 im. Marii Kownackiej (ul.Janowska 14)
  • Przedszkole Samorządowe nr 6 (ul. Łomaska 21)
  • Przedszkole Samorządowe nr 7 (ul. Waryńskiego 1)
  • Przedszkole Samorządowe nr 10 (ul. Nowa 20/24)
  • Przedszkole Samorządowe nr 11 (ul. Sidorska 20)
  • Przedszkole Samorządowe nr 13 (ul. Kazimierza Jagiellończyka 17)
  • Przedszkole Samorządowe nr 14 (ul. Łukaszyńska 34)
  • Przedszkole Samorządowe nr 15 im. Juliana Tuwima (ul. Akademicka 8)
  • Samorządowe Przedszkole Integracyjne nr 16 im. Jana Brzechwy (ul. Wesoła 21/23)
  • Przedszkole Samorządowe nr 17 (ul. Zygmunta Starego 4)

[edytuj] Szkoły podstawowe

[edytuj] Gimnazja

  • Publiczne Gimnazjum nr 1 (ul. Piłsudskiego 36)
  • Publiczne Gimnazjum nr 2 im. Mikołaja Kopernika (ul. Akademicka 8)
  • Publiczne Gimnazjum nr 3 im. Emilii Plater (ul. Narutowicza 39)
  • Publiczne Gimnazjum nr 4 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego (ul. Sidorska 30)
  • Publiczne Gimnazjum nr 5 im. Adama Mickiewicza(ul. Leszczynowa 16)
  • Publiczne Gimnazjum nr 6 im. Jana Pawła II (ul. Zygmunta Augusta 2)
  • Publiczne Gimnazjum Specjalne (ul. Waryńskiego 3)
  • Katolickie Gimnazjum (ul. Kard. Wyszyńskiego 53)

[edytuj] Szkoły ponadgimnazjalne

W zespole są następujące szkoły: - I Liceum Profilowane - Technikum Nr 1 - Technikum Uzupełniające nr 1 - Technikum Uzupełniające nr 1 dla Dorosłych - Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 1 - Szkoła Policealna Zaoczna

W zespole są następujące szkoły: - II Liceum Profilowane - Technikum nr 2 - Technikum Uzupełniające nr 2 - Technikum Uzupełniające nr 2 dla Dorosłych - Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 2 - Szkoła Policealna Zawodowa

  • Zespół Szkół Zawodowych nr 3 (ul. Orzechowa 58)

W zespole są następujące szkoły: - III Liceum Profilowane - Technikum nr 3 - Technikum Uzupełniające nr 3 - Zasadnicza Szkoła Zawodowa nr 3 - Szkoła Specjalna Przysposabiająca do Pracy

[edytuj] Licea ogólnokształcące

  • I Liceum Ogólnokształcące im. Józefa Ignacego Kraszewskiego w Zespole Szkół Ogólnokształcących (ul. Kraszewskiego 1)
  • II Liceum Ogólnokształcące im. Emilii Plater w Zespole Szkół Ogólnokstałcących nr 3 (ul. Narutowicza 39)
  • III Liceum Ogólnokształcące w Zespole Szkół Ogólnokształcących nr 2 im. Adama Mickiewicza (ul. Leszczynowa 16)
  • IV Liceum Ogólnokształcące im.Stanisława Staszica (ul. Akademicka 8a)
  • Akademickie Liceum Ogólnokształcące Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej im. Jana Pawła II (ul. Sidorska 95/97)
  • Katolickie Liceum Ogólnokształcące im. Cypriana Norwida (ul. Kard. Wyszyńskiego 53)

[edytuj] Religia

[edytuj] Prawosławie

[edytuj] Polski Autokefaliczny Kościół Prawosławny

[edytuj] Katolicyzm

[edytuj] Kościół Rzymskokatolicki

  • Kościół pw. Św. Anny (ul. Warszawska 3)
  • Kościół pw. Św. Antoniego (ul. Narutowicza 37)
  • Kościół pw. Bł. Honorata Koźmińskiego (ul. Terebelska 50)
  • Kościół pw. Chrystusa Miłosiernego (ul. Kardynała Stefana Wyszyńskiego 53/55)
  • Kościół pw. Św. Michała Archanioła (ul. Pokoju 14)
  • Kościół pw. Narodzenia NMP (ul. Brzeska 33)
  • Kościół pw. Wniebowzięcia NMP (ul. Długa 1)
  • Kościół Wojskowy pw. św. Kazimierza Królewicza (ul. Dokudowska 17)

[edytuj] Protestantyzm

[edytuj] Kościół ewangelikalny

[edytuj] Inne

[edytuj] Uczelnie wyższe

  • Akademia Wychowania Fizycznego w Warszawie, Zamiejscowy Wydział Wychowania Fizycznego w Białej Podlaskiej (ul. Akademicka 2)
  • Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Papieża Jana Pawła II w Białej Podlaskiej (ul. Sidorska 95/97)
  • Kolegium Licencjackie Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Białej Podlaskiej (ul. Piłsudskiego 24)
  • Filia Politechniki Radomskiej Wydział Transportu (ul. Orzechowa 60)

[edytuj] Sport

Ze względu na znajdujący się w mieście Zamiejscowy Wydział Wychowanie Fizycznego sport odgrywa ważną rolę w życiu miasta. Funkcjonuje wiele sekcji i klubów sportowych m.in.:

  • AZS AWF Biała Podlaska – piłka ręczna, koszykówka, lekkoatletyka, gimnastyka i inne
  • MKS Podlasie Biała Podlaska (niegdyś AZS AWF, AZS Podlasie) – piłka nożna mężczyzn
  • AZS PWSZ Biała Podlaska – piłka nożna kobiet.
  • UKS Jagiellończyk
  • Bialskopodlaski Klub Jeździecki – jeździectwo
  • UKS TOP-54 - piłka nożna chłopców, piłka ręczna, korfball, cherleaders, bilard
  • UKS Jagiellończyk
  • UKS Orlik-2 koszykówka dziewcząt, piłka nożna chłopców
  • UKS Serbinów (siatkówka mężczyzn)
  • SKS Szóstka (siatkówka kobiet)
  • Klub Żeglarski Biała Podlaska - żeglarstwo śródlądowe i morskie, szkolenia na stopnie żeglarskie
  • WOPR Biała Podlaska

Miasto dysponuje wyjątkowo rozwiniętą bazą sportową , m.in.:czterema stadionami sportowymi, trzema basenami, kortami tenisowymi i lodowiskiem. Swoje obiekty udostępnia również AWF i miejscowe szkoły.

[edytuj] Zabytki

[edytuj] Osiedla

  • Osiedle Zachód;
  • Osiedle Terebelska;
  • Osiedle Jagielońskie;
  • Osiedle Glinki;
  • Osiedle Kopernika;
  • Osiedle Centrum;
  • Osiedle Rataja;
  • Osiedle Błonie;
  • Osiedle Młodych;
  • Osiedle Wola;
  • Osiedle Słoneczne Wzgórze;
  • Osiedle XXV- lecia;
  • Osiedle Za Torami;
  • Osiedle Pieńki;
  • Kolonia Francuska;
  • Sidorki;
  • Kolonia Białka;
  • Sielczyk.

[edytuj] Urodzeni w Białej Podlaskiej

[edytuj] Miasta partnerskie

Miasto Kraj Rok podpisania umowy
 Brześć nad Bugiem Białoruś Białoruś 1991
 Baranowicze Białoruś Białoruś 2002
 Niort Francja Francja 1999
 Smoleńsk Rosja Rosja 2002

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne





pantone wzornik Bad Boys Blue Opony zimowe Basia George Baker
Dlaczego zarezerwowałem wakacje w internecie a nie w lokalnym biurze podróży
Gdzie i jak rezerwować wakacje - zły patriotyzm lokalny Przed wyjazdem zastanawiałem się, gdzie zarezerwować wakacje?! Pomyślałem, że stanę się lokalnym patriotą i poszukam czegoś na miejscu....
Pobyt w hotelu Twins Suit (Turcja / Mahmutlar) - odradzam
Turcja > Riwiera Turecka > Mahmutlar > Twins Suit Hotel Twins Suit-2 raz nie tam - pokoje niesprzątane przez 2 tyg. Pije się z plastikowych kubków a szefostwo i obsługa ze szklanych. ...
Pamiątki z Turcji
Każdy z podróżujących kiedyś wraca do domu. No dobrze, prawie każdy. Nawet z tych najbliższych wojaży przywozimy pamiątki czy to dla siebie, rodziny czy znajomych. Nie ma nic przyjemniejszego...
Euro na Słowacji czyli jak to jest naprawdę
Nasz sąsiad - Słowacja, planuje wprowadzenie euro 1 stycznia 2009 roku. Słowacka waluta będzie obowiązywać do 16 stycznia 2009 roku. Już teraz na Słowacji jest obowiązek podawania cen w obu...
Uwaga na biuro SUN and FUN a raczej na jedną rezydentkę
Byłam w Sharm el Sheikh z Sun and Fun. Do lotów, transferów i hotelu nie mam zastrzeżeń ale odradzam zdecydowanie to biuro z jednego ważnego powodu - rezydentka bez kwalifikacji, odmawiająca...