Bieszczady - Warszawa

Bieszczady

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy gór. Zobacz też: SY Bieszczady.
Bieszczady
(c1 na mapie regionu)
Megaregion Region Karpacki
Prowincja Karpaty Wschodnie
Podprowincja Zewnętrzne Karpaty Wschodnie
Makroregion Beskidy Wschodnie
Mezoregion Beskidy Lesiste
Mikroregion(y) Bieszczady Wschodnie
Bieszczady Zachodnie
Zajmowane
jednostki
administracyjne		 Polska
Słowacja
Ukraina:
– województwo podkarpackie
obwód lwowski
obwód zakarpacki
kraj preszowski
Połonina Caryńska
Bieszczady. Widok z Połoniny Caryńskiej w kierunku Ustrzyk Górnych i Tarnicy
Mgła nad Jeziorem Solińskim
Kościół Nawiedzenia NMP w Lesku, najstarsza świątynia polskich Bieszczadów z roku 1539 fundacji Piotra Kmity
Widok zalewu solińskiego z Polańczyka
Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Bieszczady
Wikicytaty
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
o Bieszczadach

Bieszczady (522.12 i 522.13; słow. i czes. Bukovské vrchy, ukr. Верхови́нський Вододі́льний хребет, węg. Keleti Beszkidek, ros. Бещады, serb. Бјешчади) – zachodnia część Beskidów Wschodnich, między Przełęczą Łupkowską (640 m n.p.m.) a Przełęczą Wyszkowską (933 m n.p.m.). Najwyższy szczyt Bieszczadów to Pikuj (1405 m n.p.m., na Ukrainie) zaś na terytorium Polski – Tarnica (1346 m n.p.m.). Dzielą się na:

Nazwy Bieszczady używa się zwykle w Polsce jako synonimu polskich Bieszczadów (które są jedynie częścią Bieszczadów Zachodnich). 'Bieszczad' i 'Beskid' były od wieków określeniem gór oddzielających Polskę i Ruś od Węgier. Etymologia wyrazów 'Bieszczad' i 'Beskid' jest niejasna, czasem wywodzi się te słowa od trackiego ludu Bessów, których obecność na północ od Karpat odnotował Ptolemeusz. Karol Dobrowolski w 1938 objaśnił toponimię 'Beskidu' i 'Bieszczadu' na tle nazewnictwa bałkańskiego łącząc ją z albańską nazwą terenową bjeska, bjeske oznaczającą halę górską, łąkę lub pastwisko. Za etymologią germańską Jan Michał Rozwadowski w 1914 wywiódł wyraz 'Bieszczad' z gwar środkowo-dolno-niemieckich od beshêt, beskēt - geograficzny "przedział lub rozdział wód".

Bieszczady należą do Beskidów Wschodnich, które są częścią Zewnętrznych Karpat Wschodnich. Mimo iż szczytowe partie zajmują połoniny, to Bieszczady zaliczane są do pasma Beskidów Lesistych, a nie Połonińskich.

Spis treści

[edytuj] Fauna i flora Bieszczadów

W Bieszczadach występują rośliny i zwierzęta niespotykane w innych częściach naszego kraju, zwłaszcza takie, które lubią ciepło, np. największy europejski wąż Eskulapa. Dobrze zachowane pierwotne lasy bukowe stanowią prawdziwy raj dla zwierząt. Żyją w nich m.in. niedźwiedzie, wilki, rysie i żbiki.

[edytuj] Klimat

Klimat Bieszczadów jest umiarkowany ciepły przejściowy (nie jest on wysokogórski jak np. w Sudetach) z dominacją cech klimatu kontynentalnego. Lata są tu ciepłe - temperatury śr. ok. 15°C, w wyższych partiach chłodniej. Zimy są mroźne : teperatury średnie od -5°C w dolinach do poniżej -10°C powzej granicy 1300 m n.p.m. Zdarzaja się inwersje temperatury do minus 40°C.

[edytuj] Osadnictwo w Bieszczadach

Pierwsze ślady osadnictwa w Bieszczadach pochodzą z epoki neolitu (2500-1700 l.p.n.e.) i związane są z wpływami kulturowymi z Kotliny Panońskiej. Z epoki brązu (1700-700 l. p.n.e) pochodzą znalezione w okolicach Leska, Stefkowej i Olszanicy różne przedmioty np. groty strzał i bransolety nawiązujące do tradycji kulturowych ludności zamieszkującej wówczas południowe stoki Karpat (kultura Otomani). Kulturę łużycką reprezentują np. stanowiska archeologiczne w Rajskiem oraz pojedyncze zabytki odnajdywane w miejscowościach w dolinie Sanu. Osadnictwo celtyckie rozwinęło się głównie w dorzeczu środkowego Sanu (Kultura puchowska). Początek osadnictwo we wczesnym średniowieczu widoczny jest w materiale archeologicznym z miejscowości Manasterzec, Hoczew, Myczkowce i Zwierzyń. Zasadnicza ekspansja osadnicza przypada na schyłek panowania króla Kazimierza Wielkiego oraz królowej Jadwigi. W roku 1361 król nadał rozległe dobra rycerskiemu klanowi rycerzy przybyłych z Węgier - Piotrowi i Pawłowi Balom, którzy założyli kilkadziesiąt miejscowości wzdłuż żyznej doliny Hoczewki. W środkowym dorzeczu Sanu ziemię bieszczadzką kolonizowali śląscy Kmitowie i morawscy Herburtowie. W XIV wieku pojawiają się w Bieszczadach wołoscy koczownicy. W XVII i XVIII wieku Bieszczady przeżywają stopniowy upadek gospodarczy. W górskim trudno dostępnym terenie znajdują schronienie ludzie wyjęci spod prawa tzw. "beskidnicy" tołhaje (od węg. tolvaj) trudniący się napadami na dwory, kupców i wsie. Zbójnicy ci znajdowali protekcję wśród szlachty węgierskiej m.in. Drugethów, Aspermontów, Nagytuczych, Peteylich, Rakoczych, Wesselenych i Rekelych mających swoje dobra w Użgorodzie, Munkaczu, Trenczynie i Chyrowie. W zamian za opiekę zbójnicy ci oddawali swoim protektorom część łupów. Na okres zaboru austriackiego przypada dalszy gospodarczy upadek Bieszczadów. Dopiero w II poł. XIX wieku powstają pierwsze na świecie kopalnie ropy naftowej, budowane są również linie kolejowe łączące Węgry z Galicją.

W czasie II wojny światowej polskie Bieszczady były areną walk między wojskami niemieckimi, oddziałami słowackimi, Armią Czerwoną oraz UPA a polskim podziemiem niepodległościowym (AK – NSZ), a po wojnie pomiędzy UPA a Wojskami Ochrony Pogranicza, funkcjonariuszami Urzędu Bezpieczeństwa i innymi organami władzy państwowej polskimi i radzieckimi.

Działały tu m.in. oddziały partyzanckie Adama Winogrodzkiego, Józefa Pawłusiewicza, Mikołaja Kunickiego i Antoniego Żubryda. Od wiosny 1943 roku nasiliły się pierwsze walki polskiego podziemia (AK oraz partyzantki polsko-radzieckiej) ze zbrojnym ramieniem Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów – UPA, która dopuszczała się wówczas mordów na ludności cywilnej, grabienia i palania wsi, porywania mieszkańców.

W okresie do roku 1947 w konsekwencji powojennych repatriacji, wysiedleń oraz akcji Wisła Bieszczady opuściło ponad 50 tys. dawnych mieszkańców tych ziem tj. Łemków, Bojków, Niemców i Rusinów karpackich. Migracje ludności zapoczątkowane po wojnie zakończyły się dopiero na przełomie lat 50. i 60. ubiegłego wieku. Obecni mieszkańcy Bieszczadów są w większości potomkami osadników z Pogórza Strzyżowskigo, Sokalszczyzny, Pogórza Dynowskiego, Pogórza Bukowskiego oraz Beskidu Sądeckiego i Cieszyńskiego.

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

 Ta sekcja linków zewnętrznych wymaga weryfikacji.
Aby pomóc, przeczytaj zasady wstawiania linków zewnętrznych i usuń niepotrzebne linki.




salony suknie lubne breloki Szkolenia informatyczne wzory umw bukmacherzy
"M jak Miłość" odpala serwis społecznościowy
Opublikowano nową wersję portalu jednego z najpopularniejszych polskich seriali – "M jak miłość". Wydawcy witryny postawili przede wszystkim na część stricte społecznościową. Odświeżony design witryny zawiera więcej odcieni różu i czerwieni.
GP: Kryzys nie ominie polskiego internetu
W 2009 roku światowy kryzys finansowy uderzy także w polski internet. Takie prognozy przedstawia w dzisiejszym wydaniu Gazeta Prawna. Dziennik twierdzi, że wydatki na reklamę będą rosły wolniej, a konkurencja się zaostrzy.
Jak Google spamuje świat?
Badanie przeprowadzone przez organizację antyspamową Spamhaus pokazało, że narzędzia Google są bardzo często wykorzystywane do niecnych czynów przez światowych spamerów. W niechlubnym zestawieniu „The 10 Worst Spam Service ISPs” Google zajmuje wysoką pozycję.
Portal Polskiej Kultury Niezależnej w stronę Web 2.0
Serwis Independent.pl odświeżył szatę graficzną i zwiększył zaangażowanie użytkowników w tworzenie portalu. Powstał serwis społecznościowy o tematyce kulturalnej z elementami Wikipedii i dziennikarstwa obywatelskiego.
Rusza nowy serwis social lending
W czasie kryzysu finansowego pożyczki przez internet mają szansę na odniesienie sukcesu. W Polsce pojawił się potężny gracz z branży social lending. Smava to niemiecka firma z kapitałem 8 mln euro, założona m.in. przez współtwórców Ebay Deutschland, Last.fm czy QXL Ricardo.