Z Wikipedii

Ten artykuł dotyczy miasta Brodnica. Zobacz też: Brodnica (wieś w województwie wielkopolskim).

Współrzędne: 53°15' N 19°24' E53.25 19.4 (Brodnica)

Brodnica
Herb Brodnicy
Województwo	kujawsko-pomorskie
Powiat	brodnicki
Gmina  - rodzaj	Brodnica miejska
Prawa miejskie	1298
Burmistrz	Wacław Bronisław Derlicki
Powierzchnia	23,15 km²
Położenie	53° 15' N 19° 24' E
Ludność (2007)  • liczba ludności  • gęstość	32 288 1189 os./km²
Strefa numeracyjna (do 2005)	56
Kod pocztowy	87-300 do 87-302
Tablice rejestracyjne	CBR
Położenie na mapie Polski Brodnica
TERC10 (TERYT)	6040602011
Miasta partnerskie	Strasburg Brørup Kedainiai Kristinehamn
Urząd miejski3 ul. Kamionka 23 87-300 Brodnica tel. 56 493-03-05; faks 56 498-26-26 (e-mail)
Strona internetowa miasta

Kościół św. Katarzyny

Szczyt kościoła św. Katarzyny

Duży Rynek, strona południowa - J.Z.Polak

Duży Rynek w Brodnicy z widokiem na ratusz

Ratusz widoczny z wieży zamkowej

Kościół św. Katarzyny widoczny z wieży zamkowej

Herby miast partnerskich

Wieża ciśnień z 1905 (stan sprzed częściowej rozbiórki)

Brodnica (niem. Strasburg) to miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie brodnickim obecnie położone po obu stronach rzeki Drwęcy. Historyczne centrum miasta leży na prawym (zachodnim) brzegu rzeki, w ziemi chełmińskiej. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa toruńskiego.

Według danych z 30 czerwca 2004², miasto miało 32 589 mieszkańców.

[edytuj] Struktura powierzchni

Według danych z roku 2006⁶, Brodnica ma obszar 23,15 km², w tym:

• użytki rolne: 38%
• użytki leśne: 8%

Miasto stanowi 2,2% powierzchni powiatu.

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2004²:

Według danych z roku 2002⁶, średni dochód na mieszkańca wynosił 1336,06 zł.

[edytuj] Historia

Pierwszy zapis dotyczący spalenia grodu Straisberg przez Jaćwingów odnotowany został w kronice Piotra z Dusburga w 1263 r. Drugi zapis o ataku Litwinów na osadę Brodnicę pochodzi z 1298 r. Zdaniem historyków pierwsza wzmianka dotyczy raczej strażnicy zakonnej nad jeziorem Strażym a drugi umocnień w rejonie Żmijewa, zatem niekoniecznie muszą odnosić się do osad na terenie dzisiejszego miasta. Ziemie na lewym brzegu Drwęcy, ziemia michałowska, stała się własnością zakonu krzyżackiego w 1303 r. (książę kujawski Leszek oddał ziemie michałowskie Krzyżakom w zastaw za uzyskaną pożyczkę, Krzyżacy ostatecznie wykupili je od książąt kujawskich w 1317). Budowa zamku w Brodnicy rozpoczęła się w 1305 r.

Prawa miejskie Brodnica uzyskała na prawach chełmińskich. Pierwszy zapis dotyczący miasta Brodnicy pochodzi z 1298 r., pod datą 29 IX 1298 r. kronikarz Krzyżacki Piotr z Dusburga zanotował, iż oddział 140 Litwinów zaatakował osadę Brodnica. Natomiast pierwsza wzmianka dotycząca budowy kościoła św. Katarzyny pochodzi z 1310 r. Po raz pierwszy jako "civitas" - a więc miasto, lokowane na prawie niemieckim - Brodnica była wzmiankowana w 1317 r. W 1320 r. rozpoczęto budowę podwójnego pasa murów otaczających miasto, realizacja ich została zakończona wraz z budową głównych bram miejskich: Mazurskiej i Chełmińskiej (zwanej również Kamienną), w 1370 r. Najprawdopodobniej w roku 1305 rozpoczęto budowę zamku krzyżackiego, pierwszą fazę budowy zamku zakończono około 1339 r. W 1415 r. budowniczy Mikołaj Fellenstein dokonał przebudowy fortyfikacji zamku. Początkowo władzę w mieście sprawował wójt. Około 1343 r. powołana została rada miejska wraz z burmistrzem. Rozwój miasta był pomyślny. W 1380 zbudowano szpital i kościół św. Ducha w pobliżu bramy Grudziądzkiej, a pod koniec wieku ratusz, częściowo rozebrany w 1868, którego pozostałości przy trójkątnym rynku zachowały się do dzisiaj. Miasto zostało zniszczone podczas pożarów w 1553 i 1661 r. Od roku 1772 Brodnica leżała w granicach Prus, w latach 1806-1815 należała do Księstwa Warszawskiego, następnie znów do Prus i (od 1817) Prus Zachodnich. Do Polski powróciła po okresie zaborów w 1920 r. na mocy traktatu wersalskiego.

[edytuj] Religia

• cztery parafie rzymskokatolickie: Niepokalanego Poczęcia NMP (przy klasztorze franciszkańskim - sanktuarium św. Antoniego), MB Fatimskiej, Jezusa Miłosiernego i św. Katarzyny,
• dwa zbory Świadków Jehowy. Miejscem ich spotkań jest Sala Królestwa przy ulicy Wczasowej 2 b.

[edytuj] Zabytki

• gotycki kościół św. Katarzyny budowany od ok. 1285, budowa prezbiterium ukończona w 1320, do ok. 1370 budowa korpusu nawowego i zasklepienie wnętrza; z zewnątrz wyróżnia się bogato opracowany architektonicznie wschodni szczyt prezbiterium; wewnątrz przy filarach drewniane figury 12 apostołów, wyposażenie wnętrza głównie barokowe i późnobarokowe, poza tym kilka gotyckich rzeźb (głowa św. Jana Chrzciciela na misie, grupy Ukrzyżowania)
• ruiny zamku krzyżackiego z 1-2 ćwierci XIV w., rozbudowywanego w 4 ćw. XIV w. i 1415 i rozbieranego od 1785 do 1842 r.; zachowała się wysoka ośmioboczna wieża i dolne partie murów
• fragment ratusza z końca XIV w.
• na przedzamczu pałac Anny Wazówny z ok. 1565, przebudowywany w XVII w.
• fragmenty średniowiecznych murów miejskich z XIV i XV w., w tym Brama Chełmińska i wieża Bramy Mazurskiej
• spichlerze barokowe z XVII w.
• barokowy zespół poreformacki: kościół NMP z lat 1752-61 i klasztor
• dawny kościół ewangelicki z ok. 1850 r., wg proj. Stanisława Hebanowskiego (obecnie tzw. kościół szkolny)
• rynek o nietypowym, zbliżonym do trójkąta kształcie jako osobliwość układu przestrzennego Brodnicy
• wieża ciśnień z roku 1905, w 2006 częściowo rozebrana
• dewastowana na bieżąco linia wąskotorowa do Ostrowitego

[edytuj] Gospodarka

Największym obiektem przemysłowym na terenie Brodnicy są Zakłady Sprzętu Motoryzacyjnego Polmo, produkujące tłumiki i filtry do samochodów. Przemysł spożywczy reprezentuje Fabryka Żelatyny, zakłady mięsne Polmeat(w stanie upadłości), mleczarnia Bromilk, Vobro i młyn. Miasto jest także ośrodkiem przemysłu odzieżowego - działają tu takie firmy jak Henri Llyod, Spin i Merkury. Rozwija się przemysł drzewny, meblarski (Cimir Poland) i papierniczy (Wytwórnia Opakowań Kartonowych, Samindruk), znajdują się tu firmy takie jak Saminex, Seni. W mieście jest również firma z branży spożywczej DLS. Znajdują się również zakłady branży tworzyw sztucznych, materiałów opatrunkowych i przemysłu maszynowego.

[edytuj] Komunikacja

Przez Brodnicę przebiega droga krajowa:

• 15 (Olsztyn)-Ostróda-Brodnica-Toruń-Gniezno-Krotoszyn-Trzebnica-(Wrocław).

Miasto ma również połączenia drogowe z Rypinem, Jabłonowem Pomorskim i Lidzbarkiem. Kursują pociągi do Grudziądza, Działdowa, Jabłonowa Pomorskiego, Bydgoszczy i Laskowic Pomorskich oraz Warszawy i Krakowa.

[edytuj] Edukacja

• Wydział zamiejscowy Społecznej Wyższej Szkoły Przedsiębiorczości i Zarządzania w Łodzi
• Szkoła Podstawowa nr 7
• Szkoła Podstawowa nr 1 im. Henryka Sienkiewicza
• Szkoła Podstawowa nr 2
• Szkoła Podstawowa nr 4 im. 700-lecia Brodnicy
• Zespół Szkół nr 1 im. Karola Wojtyły - Jana Pawła II
• Gimnazjum nr 1
• Gimnazjum nr 2
• I Liceum Ogólnokształcące im. Filomatów Ziemi Michałowskiej
• III Liceum Ogólnokształcące
• Zespół Szkół Zawodowych
• Zespół Szkół Rolniczych
• Liceum Ekonomiczne
• Liceum Handlowe
• Liceum Profilowane
• Technikum Informatyczne
• Technikum Budowlane
• Technikum Mechaniczne
• Technikum Logistyczne
• Technikum Żywienia i Gospodarstwa Domowego
• Społeczna Szkoła Podstawowa
• Społeczne Gimnazjum

[edytuj] Znani brodniczanie

• Stefan Smoczyński
• Jan Zumbach
• Jan Doering
• Jerzy Sikorski
• Antoni Orlewicz

[edytuj] Zobacz też

• Zamek w Brodnicy
• Szlaki turystyczne Brodnicy i okolic
• Brodnicki Park Krajobrazowy
• Miejska wieża ciśnień w Brodnicy
• Kolejowa wieża ciśnień w Brodnicy
• Synagoga w Brodnicy
• Klub Piłkarski "Sparta" Brodnica
• Brodnica (stacja kolejowa)

[edytuj] Sąsiednie gminy

Brodnica, Bobrowo, Zbiczno Osiek Brzozie

[edytuj] Bibliografia

• Brodnica. Siedem wieków miasta, red. J. Dygdała, Brodnica 1998 [1] ISBN 83-907835-0-9

[edytuj] Linki zewnętrzne

   

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
Brodnica

• Mapy: Autopilot • Google Maps • Szukacz • Targeo • Zumi

• Zdjęcia satelitarne: Google Maps • Wikimapia • Zumi

p • d • e

Powiat brodnicki

Miasta: Brodnica • Górzno • Jabłonowo Pomorskie
Gminy miejskie: Brodnica
Gminy miejsko-wiejskie: Górzno • Jabłonowo Pomorskie
Gminy wiejskie: Bartniczka • Bobrowo • Brodnica • Brzozie • Osiek • Świedziebnia • Zbiczno