Piła (miasto) - Warszawa

Piła (miasto)

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.

Współrzędne: 53°09' N 16°44' EGeografia

Piła
Herb Flaga
Herb Piły Flaga Piły
Województwo wielkopolskie
Powiat pilski
Gmina
 - rodzaj		 Piła
miejska
Założono XIV w.
Prawa miejskie przed 1449 r.
Prezydent miasta Zbigniew Kosmatka
(e-mail)
Powierzchnia 102,68 km²
Położenie 53° 09' N
16° 44' E
Wysokość 50-134 m n.p.m.
Ludność (2007)
 • liczba ludności
 • gęstość
 • aglomeracja
74 687
727,4 os./km²
nie tworzy
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 67
Kod pocztowy 64-900, 64-920, 64-931, 64-933, 64-934, 64-935, 64-970
Tablice rejestracyjne PP
Położenie na mapie Polski
Piła
Piła
Piła
TERC10
(TERYT)		 4 3019011
SIMC10 0966530
Miasta partnerskie Francja Châtellerault
Niemcy Cuxhaven
Niemcy Schwerin
Rosja Dmitrów
Rosja Kronsztad
Urząd miejski3
Pl. Staszica 10; 64-920 Piła
tel. 67 212-62-10; faks 67 212-35-66
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Piła w Wikicytatach
Strona internetowa miasta
Rondo w centrum miasta

Piła (łac. Pila, niem. Schneidemühl, jid. פ׳לה) – miasto w województwie wielkopolskim, siedziba władz powiatu pilskiego. W latach 1975-1998 miasto było stolicą województwa pilskiego.

Leży w Dolinie Gwdy, na pograniczu Pojezierzy Wałeckiego i Krajeńskiego oraz Doliny Środkowej Noteci, nad rzeką Gwdą, 11 km powyżej jej ujścia do Noteci.

Piła jest czwartym co do wielkości miastem w województwie i jednym z czterech jego głównych ośrodków. Zajmuje 52 pozycję w Polsce według liczby ludności i 26 pozycję jeśli chodzi o powierzchnię.

Według danych1 z 2007 roku, miasto miało 74 687 mieszkańców.

Spis treści

[edytuj] Toponimika nazwy miasta

Nazwa miasta najprawdopodobniej (nie jest to do końca wyjaśnione, z powodu licznych pożarów nawiedzających miasto, palących również ratusz z archiwum) pochodzi od znajdującego się tu niegdyś tartaku. Podobna jest geneza nazwy niemieckiej – Schneidemühl znaczy dosłownie "Piła Młyńska"

[edytuj] Historia

Powstała prawdopodobnie w XIV w. jako osada przy tartaku eksploatującym puszczę. Znajdowała się w posiadaniu książąt pomorskich, później Krzyżaków, w 1368 r. włączona przez Kazimierza Wielkiego do Polski. Pierwsze wzmianki pisemne o mieście pochodzą z lat 1449 i 1456. Pierwsza wzmianka wymienia młynarza Pawła, będącego jednocześnie wójtem. Piła uzyskała prawa miejskie przed tą datą, między 1437 a 1449 rokiem. 4 marca 1513 r. król polski Zygmunt Stary potwierdził prawa magdeburskie dla miasta. Piła była miastem królewskim w starostwie ujsko-pilskim, o charakterze rzemieślniczo-handlowym. W latach 1626 i 1834 była nawiedzana przez wielkie pożary, a w 1655 r. i I poł. XVIII w. zajęta i zniszczona przez wojska szwedzkie. W 1720 r. powódź zabagniła grunty miejskie. Od początku XVII w. do początku XIX w. poważny ośrodek sukiennictwa, a od końca XVIII w. – jedwabnictwa.

W 1772 r. w wyniku I rozbioru Polski została zajęta przez Prusy (niemiecka nazwa do 1945 Schneidemühl). W latach 1807-1815 należała do departamentu bydgoskiego Księstwa Warszawskiego, a od 1815 do Wielkiego Księstwa Poznańskiego (późniejszej prowincji "Poznań"). Była zamieszkana w większości przez ludność niemiecką. Rozwój miasta datuje się od II poł. XIX w. po zbudowaniu linii kolejowych. Pierwsze połączenie Piły z Krzyżem i Bydgoszczą zbudowano w latach 1848-1851 (otwarto 27 lipca 1851). Linia ta stanowiła część ważnej magistrali, tzw. Królewsko-Pruskiej Kolei Wschodniej, łączącej Berlin z Królewcem. W 1873 otwarto linię w kierunku Tczewa, w 1879 linię Poznań-Piła-Kołobrzeg, w 1881 linię do Wałcza. Pod koniec XIX w. miasto było ośrodkiem drobnego przemysłu oraz handlu produktami rolno-spożywczymi. Dużym zakładem przemysłowym były zakłady naprawcze taboru kolejowego (Reichsbahn Ausbesserungswerk). W 1913 rozpoczęto budowę jednej z największych fabryk lotniczych w Niemczech – filii fabryki samolotów Albatros Flugzeugwerke.

Dom rodzinny Stanisława Staszica
Budynek konsulatu RP w Pile

W czasie I wojny światowej produkowano w niej ok. 100 samolotów miesięcznie. W 1914 Piłę wyłączono z powiatu chodzieskiego i utworzono powiat miejski. W ciągu stu lat, od 1815 do 1915, ludność miasta wzrosła z 2 do 28 tysięcy. W okresie I wojny światowej w Pile istniał duży obóz dla jeńców wojennych. Na początku 1919 Piła, wzmocniona dużym garnizonem, była bazą wojsk niemieckich prowadzących działania przeciwko powstańcom wielkopolskim. W powstaniu brało udział również wielu mieszkańców miasta.

Ze względu na dominację ludności niemieckiej, traktat wersalski pozostawił Piłę w granicach Niemiec (granica z Polską przebiegała ok. 6 km na południowy wschód od centrum miasta). W lipcu 1922 Piła została stolicą nowej pruskiej prowincji Marchia Graniczna Poznańsko-Zachodniopruska (Grenzmark Posen-Westpreussen). Została ona utworzona z tych części prowincji poznańskiej i Prusy Zachodnie, które nie weszły w skład odrodzonej Polski. W 1938 przekształcono ją w Rejencję Graniczną Poznań-Prusy Zachodnie (Regierungsbezirk Posen-Westpreussen), należącą do prowincji pomorskiej (Provinz Pommern). W 1926 Piła została również siedzibą Administratury Apostolskiej podlegającej bezpośrednio Watykanowi, w 1930 podniesionej do rangi Prałatury Apostolskiej. W okresie międzywojennym miasto znacznie się rozbudowało. Dla potrzeb administracji wybudowano szereg gmachów, m.in. przy pl. Staszica oraz obecny budynek Starostwa Powiatowego przy al. Niepodległości. Panowało tu jednak duże bezrobocie, a poparciem politycznym cieszyli się nacjonaliści (w tym NSDAP). Mimo silnego nacisku germanizacyjnego miasto pozostało ośrodkiem polskości. Działały tu polskie organizacje społeczne, m.in. od 1924 oddział Związku Polaków w Niemczech. Od 1 września 1922 istniał tu wicekonsulat, a od 1930 konsulat RP. Od 1917 w Pile istniał również polski chór "Halka" śpiewający w każdą niedzielę oraz ważniejsze święta kościelne i państwowe Polski. Działał on do ostatniej niedzieli sierpnia 1939.

Bulwar nad Gwdą

W 1939 utworzono obóz przejściowy dla cywilnej ludności polskiej. W czasie II wojny światowej Piła była dużym ośrodkiem przemysłu zbrojeniowego. W 1945 miasto zamieniono w twierdzę i włączono w system umocnień Wału Pomorskiego. Pierwszy pierścień obrony, wysunięty na dalekie przedpola miasta, obejmował m.in. Płotki, Leszków, Kalinę. Piłę obsadzono dużym garnizonem (24 tys. żołnierzy rozmaitego autoramentu). Miasto zostało zdobyte po ciężkich walkach trwających od 24 stycznia do 14 lutego 1945 przez oddziały wchodzące w skład 47 Armii radzieckiej. Wskutek działań wojennych Piła została zniszczona w 72% (centrum w 90%), najbardziej ze wszystkich większych miast Wielkopolski.

Po wojnie Piła wróciła do Polski. Niemiecka ludność miasta uległa wysiedleniu. Odbudowa, początkowo powolna, na szerszą skalę prowadzona była od 1965. Do niedawna w mieście istniało duże lotnisko wojskowe. W latach 1946-1951 i ponownie od 1 stycznia 1999 Piła była stolicą powiatu, w latach 1951-1975 powiatem miejskim, a w latach 1975-1998 stolicą osobnego województwa.

Dom Strzelecki, obecnie pensjonat "Park"

[edytuj] Liczba mieszkańców miasta w przeszłości

Rok Liczba mieszkańców
1774 1 322
1816 1 992
1843 4 111
1856 6 060
1867 7 516
1875 9 724
1880 11 610
1900 19 655
Rok Liczba mieszkańców
1910 26 126
1925 37 518
1933 43 180
1939 45 791
1948 10 700
1960 33 800
1970 43 700
1980 58 900
Rok Liczba mieszkańców
1990 71 100
1995 75 700
1999 79 568
2001 76 903
2002 75 197
2003 75 293
2004 75 248
2005 75 144
Rok Liczba mieszkańców
2006 74 720
2007 74 687
kościół św.Antoniego

[edytuj] Dane demograficzne dla miasta Piły

(2007)
Ludność ogółem 74 687
Mężczyźni ogółem 35 662
Kobiety ogółem 39 025
Kobiety na 100 mężczyzn 109,43
Liczba ludności na 1 km² 727,23
Urodzenia żywe 793
Urodzenia żywe na 1000 ludności 10,62
Zgony 638
Zgony na 1000 ludności 8,54
Przyrost naturalny 155
Przyrost naturalny na 1000 ludności 2,07
Ludność w wieku przedprodukcyjnym 14 543
Odsetek ludności w wieku przedprodukcyjnym 19,47
Ludność w wieku produkcyjnym 49 800
Odsetek ludności w wieku produkcyjnym 66,68
Ludność w wieku poprodukcyjnym 10 344
Odsetek ludności w wieku poprodukcyjnym 13,85
Zobacz też: ludność Piły.
Fontanna na deptaku

[edytuj] Geografia

[edytuj] Klimat

Największy wpływ na klimat panujący w Pile wywierają masy powietrza polarno-morskiego znad Atlantyku. Znacznie słabiej zaznacza się wpływy mas powietrza polarno-kontynentalnego i zwrotnikowego.

  • temperatura:
    • średnia roczna: 6,7°C
    • najcieplejszy miesiąc – czerwiec – średnia 16,5°C
    • najzimniejszy miesiąc – grudzień – średnia –0,6°C
  • wiatry: przewaga wiatrów zachodnich o prędkościach pomiędzy 2 a 10 m/s
  • opady:
    • średnia roczna suma opadów – 600 mm
    • najwyższe – lipiec – 77 mm
    • najniższe – luty – 32 mm
  • nasłonecznienie:
    • średnia ilość godzin słonecznych – 1490 h/rok
    • średnie zachmurzenie – 60%
    • najbardziej pogodne miesiące – lipiec i sierpień
    • najbardziej pochmurne miesiące – listopad i grudzień

[edytuj] Dzielnice Piły

  • Śródmieście – centralna część miasta. Fragment dzielnicy w rejonie ul. 11 listopada, pl. Staszica i dworca kolejowego nazywano niegdyś Przedmieściem Borkowo.
  • Zamość (niem. Bromberger Vorstadt) – też Zamoście, nazwa wywodzi się od położenia "za mostem" w stosunku do centrum; przedmieście znane od XVII wieku. Dawniej Przedmieście Bydgoskie. W skład Zamościa wchodzą również dwie osady podmiejskie:
    • Leszków (niem. Plöttke) – znajduje się tu oczyszczalnia ścieków i cmentarze wojenne.
    • Kalina (niem. Königsblick) – znajduje się tu siedziba Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych z osiedlem dla pracowników oraz kilka domów poniemieckich.
  • Jadwiżyn (niem. Elisenau) – dzielnica powstała z osiedla domków robotniczych. W latach 80. powstało tu duże osiedle bloków mieszkalnych.
  • Górne (niem. Stadtberg, Berliner Vorstadt) – dawne przedmieście Miejska Góra, nazywane również Przedmieściem Berlińskim. Nazwa pochodzi od położenia dzielnicy na wysokiej skarpie doliny Gwdy.
    • Kośno – niewielkie przedmieście, kilka domów i ogródki działkowe
    • Łęgi – małe leśne osiedle, leśniczówka i kilka poniemieckich domów
  • Staszyce (niem. Karlsberg) – dawniej osiedle domków robotniczych (głównie kolejarzy), przed wojną potocznie nazywane "Murzyńską Wioską" przez prawie całkowity brak zieleni. Obecna nazwa upamiętnia Stanisława Staszica.
Bulwar nad Gwdą
  • Koszyce (niem. Koschütz) – wieś wymieniana od 1553 r., włączona do miasta w 1955 r. W skład dzielnicy wchodzą:
    • Kuźnica Pilska (niem. Schneidemühler Hammer) – praktycznie nieistniejąca już d. wieś między terenami zajmowanymi obecnie przez zalew "Koszyce" i rezerwat przyrody "Kuźnik". Od 1978 r. do początku lat 90. było tu czynne Muzeum Wyzwolenia Miasta Piły. Na południowy wschód od d. wsi powstają obecnie domki jednorodzinne.
    • Zielona Dolina – znajduje się we wschodniej części dzielnicy. Stosunkowo najmłodsze ze wszystkich pilskich osiedli. Bloki mieszkalne na tym osiedlu należą do Pilskiego Towarzystwa Budownictwa Społecznego, Spółdzielni Mieszkaniowej "Piła Południe" i Spółdzielni Mieszkaniowej "Jadwiżyn".
  • Podlasie – fragment dawnego Przedmieścia Bydgoskiego, obecnie o zabudowie głównie jednorodzinnej i przemysłowej.
    • Płotki – kompleks ośrodków wypoczynkowego
  • Motylewo (niem. Küddowtal) – dawna wieś znana od 1498 r., włączona do miasta w 1992 r., obecnie powstaje tu osiedle domków jednorodzinnych.
  • Gładyszewo (niem. Neufier) – dawnej znajdował się tu folwark, po wojnie należący do PGR. Od lat 90. na południe od d. folwarku powstaje osiedle domków jednorodzinnych.
Części miasta
Biedaszkowo, Bydgoskie Przedmieście, Czarnobór, Gładyszewo, Górne, Jadwiżyn, Kalina, Korbacz, Koszyce, Kośno, Kotuńska Droga, Kuźnica Pilska, Leszków, Lisikierz, Łęgi, Motylewo, Motylewski Most, Płotki, Podlasie-Przedmieście, Sosnówka, Wygnanka, Zdroje.
p • d • e
Dzielnice Piły

Gładyszewo • Górne • Jadwiżyn • Koszyce • Motylewo • Podlasie • Staszyce • Śródmieście • Zamość

 

[edytuj] Architektura

W Pile, z powodu zniszczeń wojennych oraz późniejszych wyburzeń, nie zachowało się wiele obiektów zabytkowych.

[edytuj] Zabytki sakralne

Zobacz więcej w osobnym artykule: Kościoły w Pile.
Kościół św. Rodziny nocą

[edytuj] Inne zabytki

Dawny konsystorz
  • dom, w którym urodził się Stanisław Staszic, z ok. połowy XVIII w., zbudowany z muru pruskiego, zniszczony w 1945 r., odbudowany w 1948 r., gruntownie odnowiony w 1986 r., obecnie Muzeum Stanisława Staszica
  • dawny arsenał Landwehry z lat 1843-1844
  • kasyno oficerskie z ok. 1914 r., obecnie Wojskowa Agencja Mieszkaniowa
  • zespół budynków z lat 1926-1930 przy pl. Staszica:
    • modernistyczny gmach władz dawnej rejencji pilskiej, obecnie Szkoła Policji
    • teatr, biblioteka i muzeum, po zniszczeniach wojennych odbudowany w 1960 r., obecnie Pilski Dom Kultury im. Leona Kruczkowskiego i obiekty Szkoły Policji
    • konsystorz ewangelicki i urząd finansowy, obecnie Urząd Miejski i Poszukiwania Nafty i Gazu "NAFTA"
  • neogotycki budynek seminarium nauczycielskiego z lat 1902-1904 z salą gimnastyczną, obecnie Szkoła Podstawowa nr 7
  • modernistyczny budynek gimnazjum im. von Steina z 1931 r., obecnie Liceum Ogólnokształcące
Bunkier nad jeziorem Płotki
  • fragment budynku dawnej poczty z lat 1893-1895, w stylu neorenesansu niemieckiego, obecnie Telekomunikacja Polska S.A. W 1994 r. część zburzona w 1945 r. została odbudowana w nowoczesnej formie, zachowując ogólną bryłę budynku.
  • dworzec kolejowy z 1853 r., przebudowany w 1876 roku
  • klasycystyczny budynek loży masońskiej z połowy XIX w., obecnie Wyższa Szkoła Biznesu
  • neogotycki instytut głuchoniemych z ok. 1870 r., obecnie fragment Szkoły Podstawowej nr 5
  • Nowy Dom Strzelecki z 1896 r., o konstrukcji z muru pruskiego, obecnie pensjonat
  • budynek z ok. 1920 r., w którym w latach 1928-1934 mieścił się konsulat polski
  • budynek z ok. 1875 r., w którym w latach 1934-1939 mieścił się konsulat polski, obecnie Muzeum Okręgowe
    • na ścianie tablica upamiętniająca siedzibę konsulatu
  • kasyno oficerskie z czwartej ćwierci XIX w., obecnie Invest Bank
  • schrony bojowe na wschodnich obrzeżach miasta z lat 1939-1944, fragment umocnień Wału Pomorskiego
  • kamienice z przełomu XIX i XX w., m.in. przy ul. 14 Lutego, Ludowej, Roosevelta, Bydgoskiej, 11 Listopada, Buczka, Okrzei, Kilińskiego, Kolbego, Popiełuszki
  • na przedmieściu Motylewo kilka chałup wiejskich z XIX w.
Dawna poczta, obecnie budynek TP S.A. nocą

[edytuj] Zabytki nieistniejące

Oprócz tego w Pile istniały jeszcze inne budynki, które dziś mogłyby być zabytkami; zostały one przeważnie zniszczone w 1945 r. i rozebrane w latach późniejszych:

  • Kościół św. Jana Chrzciciela i NMP, później św. Janów – najcenniejszy zabytek Piły, z późnogotyckim prezbiterium z lat 1619-1628 i późnobarokową nawą z końca XVIII wieku, spalony w 1945 r. i rozebrany w 1975 r. mimo kilku projektów odbudowy; obecnie na jego miejscu stoi Hotel Gromada.
  • synagoga w okolicach al. Piastów (dawniej Rynek Żydowski) z 1841 r., spalona w 1938 r.
  • kościół luterański, tzw. miejski, na pl. Zwycięstwa z 1822 r.
  • budynek sądu na ul. Boh. Stalingradu z 1825 r.
  • ratusz na pl. Zwycięstwa z 1837 r.
  • kościół ewangelicki św. Jana na ul. Buczka z lat 1909-1911
  • kościół sekty Jana Czerskiego, później staroluterański, na ul. Wodnej z 1845 r., rozebrany ok. 1950 r.
  • eklektyczna, secesyjna i modernistyczna mieszkalna i handlowa zabudowa śródmieścia z XIX i 1. połowy XX wieku (m.in. przy Nowym Rynku – pl. Zwycięstwa i Starym Rynku – rejon skrzyżowania ul. Wodnej i Piekarskiej).
p • d • e
Zabytki rejestrowane Piły

Arsenał • Cmentarz Jeniecki • Cmentarz Katolicki (Górne) • Cmentarz Katolicki (Motylewo) • Cmentarz Prawosławny • Cmentarz Wojenny • Cmentarzysko Kurhanowe • Dom Stanisława Staszica • Kasyno (al. Powstańców Wlkp.) • Kasyno Oficerskie (ul. Browarna) • Kościół MB Częstochowskiej • Kościół św. Antoniego • Kościół św. Rodziny • Kościół św. Stanisława Kostki • Konsulat RP • Loża Masońska • Nowy Dom Strzelecki • Park Miejski im. Stanisława Staszica • Zespół Seminarium Nauczycielskiego

 

[edytuj] Pomniki

Pomnik Stanisława Staszica nad Gwdą
Popiersie Stanisława Staszica

[edytuj] Cmentarze

  • na przedmieściu Leszków dwa duże cmentarze wojenne:
  • cmentarz katolicki przy ul. Salezjańskiej z ok. 1840 r.
  • cmentarz katolicki przy al. Powstańców Wielkopolskich z połowy XIX w.
  • cmentarz prawosławny, tzw. choleryczny, z 1914 r., znajdujący się na północny zachód od Leszkowa, położony głęboko w lesie
  • cmentarz komunalny przy ul. Motylewskiej

[edytuj] Architektura współczesna

Hotel "Gromada" nocą
  • hotel "Gromada" (dawniej "Rodło", 1977-1987)
  • kościół NMP Wspomożenia Wiernych
  • Philips Enabling Technologies Group (architektura przemysłowa) - al. Powstańców Wielkopolskich
  • Philips Electronics (architektura przemysłowa) - ul. Przemysłowa

[edytuj] Atrakcje przyrodnicze

Park na Wyspie
  • w północnej części miasta położony jest rezerwat krajobrazowy "Kuźnik" (pow. 96 ha)
  • na przedmieściu Kalina rośnie 19 dębów-pomników przyrody
  • w granicach miasta leżą jeziora:
  • ponadto w granicach miasta znajduje się 19 stawów
Secesyjna altana w Parku Miejskim

[edytuj] Transport

Piła jest ważnym węzłem kolejowym i drogowym.

Dworzec PKP Piła Główna

[edytuj] Transport kolejowy

Linie kolejowe rozchodzą się z Piły w siedmiu kierunkach:

W mieście znajduje się dworzec kolejowy Piła Główna oraz przystanki kolejowe:

[edytuj] Transport drogowy

W Pile krzyżują się następujące drogi krajowe i wojewódzkie:

Drogi: nr 10 i nr 11 biegną po obwodnicy. W budowie znajduje się obwodnica śródmiejska. W mieście czynny jest dworzec autobusowy PKS.

Parking wielopoziomowy

[edytuj] Transport miejski

W mieście funkcjonuje Miejski Zakład Komunikacji, obsługujący 17 linii miejskich, 3 podmiejskie i 1 sezonową. Oprócz przewozów wewnątrzmiejskich obsługuje on również połączenia z Dolaszewem, Ujściem, Ługami Ujskimi, Mirosławem, Cykem, Kotuniem.

W mieście znajduje się około 18 km dróg rowerowych

Zobacz więcej w osobnym artykule: Ścieżki rowerowe w Pile.

[edytuj] Transport lotniczy

W północno-zachodniej części miasta zlokalizowane jest duże lotnisko, do niedawna użytkowane przez wojsko. Obecnie jego część jest użytkowana przez Aeroklub Ziemi Pilskiej. Od 2004 roku padają propozycje wykorzystania lotniska do regionalnego ruchu pasażerskiego. Na części terenu lotniska powstaje filia Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

[edytuj] Gospodarka

W 2006 roku zarejestrowanych w Pile było 8 211 podmiotów gospodarczych, w tym 6 519 to osoby fizyczne prowadzące działalność[1]. W tymże roku w mieście działały 72 spółki z udziałem kapitału zagranicznego[1].

Najwięcej firm prowadziło działalność w zakresie handlu i napraw (2 604), następnie obsługi nieruchomości i firm (1 478), budownictwa (689), przetwórstwa przemysłowego (637)[1]. Największą firmą w Pile jest Philips Lighting Poland S.A., dający zatrudnienie 5 239 osobom oraz Winkowski Sp. z o.o. posiadający 1 840 pracowników[potrzebne źródło].

W kwietniu 2008 roku w mieście zarejestrowanych było 2 825 bezrobotnych. Stopa bezrobocia utrzymuje się poniżej 4%.[potrzebne źródło]

[edytuj] Edukacja

Zobacz więcej w osobnym artykule: Szkoły w Pile.

[edytuj] Bezpieczeństwo

W Pile działa Komenda Powiatowa Policji (ul. Bydgoska) oraz Komenda Powiatowa PSP wraz z dwoma jednostkami ratowniczo-gaśniczymi (JRG 1 ul. Moniuszki, JRG 2 ul. Lelewela)

[edytuj] Kultura i rozrywka

Kino Iskra

W Pile są dwa muzea, które w 2007 r. zwiedziło 26 819 osób1. W mieście działają też trzy kina kameralne (Iskra, Koral, Premiera). Łącznie mają 1092 miejsc na widowni. W 2007 r. odwiedziło je 183 171 widzów1.

[edytuj] Instytucje kultury

  • Pilski Dom Kultury im. Leona Kruczkowskiego
  • Młodzieżowy Dom Kultury
  • Muzeum Okręgowe im. Stanisława Staszica, zbiory: historia, sztuka (m.in. wyposażenie wnętrz mieszczańskich z przełomu XIX i XX w., sztuka secesyjna), etnografia, archeologia
  • Muzeum Stanisława Staszica, zbiory: stasziciana, dział przyrodniczy
  • Biuro Wystaw Artystycznych i Usług Plastycznych
  • Towarzystwo Miłośników Miasta Piły
  • Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Pantaleona Szumana z 9 filiami
  • Biblioteka Pedagogiczna

[edytuj] Imprezy kulturalne

  • Dni Piły
  • Międzynarodowy Festiwal Folklorystyczny "Bukowińskie Spotkania"
  • Międzynarodowe Targi Inicjatyw Teatralnych
  • Ogólnopolski Festiwal Teatrów Rodzinnych "Teatr-pasja rodzinna"

[edytuj] Media

ul. 1 maja w centrum miasta

[edytuj] Prasa

[edytuj] Radio

[edytuj] Telewizja

  • TV Asta – telewizja lokalna Asta w Pile
  • Express TV – program lokalny nadawany w sieci kablowej Vectra w Pile
  • TVP Poznań – posiada korespondenta w Pile

[edytuj] Internet

  • portal Interaktywna Piła

[edytuj] Turystyka

Centrum miasta w nocy
Zobacz więcej w osobnych artykułach: szlaki turystyczne w powiecie pilskim, ścieżki rowerowe w Pile.

[edytuj] Sport

[edytuj] Kluby sportowe

Piła to także ośrodek sportowy, istnieją tu drużyny siatkarskie:

Kolejnym klubem w mieście jest żużlowy PKŻ Polonia Piła, niegdyś potężna polska drużyna żużlowa: mistrz Polski w roku 1999, dwukrotny wicemistrz, dwukrotny zdobywca brązowego medalu oraz zdobywca Klubowego Pucharu Europy w roku 2000. W 2006 powstał drugi klub żużlowy Victoria Piła. W wielkopolskiej lidze juniorów gra klub TP Piła, a w B klasie AZP Lotnik Piła. W Pile znajduje się także klub kolarstwa MTB UKS Solano – Sport Piła.

Pomnik Tysiąclecia nocą

[edytuj] Obiekty sportowe