Z Wikipedii

Karta tytułowa Liber Inscriptionum Metryki Koronnej (w Polsce jest to jedno ze źródeł wiedzy o nadanych przywijach)

Przywilej targowy (łac. ius fori, niem. Marktrecht, prawo targowe) również (przywilej przymusu targowego) oraz przywileje jarmarczne – w systemie prawnym średniowiecznej Europy Zachodniej prawo królewskie, jasno sprecyzowane pozwolenie (przywilej) dotyczące organizacji i obrotu handlowego w miejscach do tego wyznaczonych w formie targów i jarmarków. Przywilej określał liczbę dni targowych oraz wyznaczał miejsca do prowadzenia handlu. Źródła przywilejów targowych wynikały m.in. (jak w Polsce) z przyjętego prawa magdeburskiego w części dotyczącej zakładania miast i wsi.

Przywileje targowe a następnie cechowe nadawane miastom i miasteczkom dawały możliwości rozwoju takich miejscowości oraz przynosiły zyski zarówno jej mieszkańcom, jak i dochody władzom miejskim pobierających opłaty targowe.

[edytuj] Historia

Od XII wieku przywilej targowy przyznawała głowa panująca lub władze kościelne. Początkowo handel koncentrował się wokół dużego placu targowego zwanego później rynkiem. Miejsce to posiadało immunitet sądowy i zarządzane było przez wyznaczonego sędziego targowego. Prawo do przebywania na terenie targu miał każdy wolny człowiek. Targ we wczesnym średniowieczu był również miejscem azylu. Dla podniesienia atrakcyjności zakładanych targów władze królewskie nadawały im różnego rodzaju przywileje i zwolnienia tak ekonomiczne jak i sądowe. Liczba dni targowych oraz jarmarcznych regulował właściwy przywilej królewski.

W przypadku targów działalność handlową można było prowadzić z reguły dwa razy w tygodniu. Pierwotne przywileje targowe wyznaczały dzień targowy na każdą środę tygodnia, jednakże potwierdzenia tych przywilejów przez kolejnych panujących mogły ten ustalony w prawie obyczaj zamienić na inny dzień. W Polsce zwyczaj odbywania targów upowszechnił się w poniedziałki, środy i piątki ^[1].

Czas i okres organizowania jarmarków regulowały osobne prawa. Jarmarki odbywały się na ogół od 3 do 4 razy w roku i trwały od 2 dni do dwóch tygodni.

Wraz uzyskaniem przywileju targowego miasto (miasto targowe) otrzymywało również prawo składu, a kupcy którzy przejeżdżali przez nie nie mogli handlować poza jego obrębem. Przywilej ten nakładał również na kupcach obowiązek m.in. przymusu pozostawania w mieście aż do wyprzedania całego towaru.

Uzyskanie przywileju targowego umożliwiło w przeszłości przekształcenia się z osady targowej (łac. foralalia, loca forensia, ville forenses, civitas forenses) w miasteczko (łac. oppidulum, oppidum) , a następnie miasto (łac. civitas). Przywilej ten był zwyczajowo potwierdzany przy zmianie panującego ^[2] .

[edytuj] Ciekawostki

• Lumo - dzień targowy w Afryce
• Jarmark Europa - w latach 1989-2007 największe targowisko Europy

Warszawa - ostatni dzień handlu na Jarmarku Europy

Przypisy

[edytuj] Źródła

• Teodor Wierzbowski. Matricularum Regni Poloniae Summaria Surmasz Ksiąg Metryki Koronnej. Tomy I - VI. ISBN: 8371810865.

[edytuj] Zobacz też

• księga ławnicza
• prawa miejskie
• przymus drogowy
• Weichbild
• zasadźca

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Książę mazowiecki Janusz II na sejmie mazowieckim nadaje prawo odbywania w Szreńsku cotygodniowego targu w poniedziałki. 1483
• Książę Konrad III mazowiecki nadaje prawo odbywania targów i jarmarków w Latowiczu. 1502