Województwo mazowieckie

**województwo mazowieckie**
Herb	Flaga
Siedziba wojewody; Siedziba sejmiku	Warszawa
Urząd Wojewódzki	Warszawa, pl. Bankowy 3/5
Wojewoda	Jacek Kozłowski
Urząd Marszałkowski	Warszawa, ul. Jagiellońska 26
Marszałek	Adam Struzik
Powierzchnia	35 558,18 km²
Ludność	5 222 167 mieszk.; (2009)
Gęstość zaludnienia	145 mieszk./km²
Urbanizacja	64,7%
Tablica rejestracyjna	W
TERYT	14
Kod ISO	PL-MZ
	zobacz: szczegółowy podział administracyjny
ziemskie	37
miejsko-wiejskie	50
wiejskie	229
	Mazowiecki Urząd Wojewódzki pl. Bankowy 3/5; 00-950 Warszawa;
	Oficjalna strona województwa mazowieckiego

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Ten artykuł dotyczy województwa mazowieckiego od 1999. Zobacz też: województwo mazowieckie.

Gęstość zaludnienia w województwie mazowieckim terenów wiejskich w osobach na km² (w przekroju gminnym, stan 1 stycznia 2007 roku) [1].

Województwo mazowieckie – od 1 stycznia 1999 jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw.

[edytuj] Historia

Osobny artykuł: Województwo mazowieckie (I Rzeczpospolita).

Historycznie województwo mazowieckie istniało w latach 1526-1795 i 1816-1837.

Obecne województwo mazowieckie zostało utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

warszawskiego (w całości)
ostrołęckiego (oprócz gminy Rozogi)
radomskiego (oprócz gmin Drzewica i Gowarczów)
ciechanowskiego (oprócz gmin powiatu działdowskiego)
siedleckiego (oprócz gmin powiatu łukowskiego i gminy Kłoczew)
płockiego (oprócz gmin powiatów kutnowskiego i łęczyckiego oraz gminy Kiernozia)
skierniewickiego (gminy powiatu sochaczewskiego bez gminy Iłów i żyrardowskiego oraz 3 gminy powiatu grodziskiego: gmina Baranów, gmina Jaktorów i gmina Żabia Wola)
bialskopodlaskiego (tylko gminy powiatu łosickiego)
łomżyńskiego (tylko 5 zachodnich gmin powiatu ostrowskiego)

[edytuj] Geografia

[edytuj] Położenie administracyjne

Województwo jest położone w środkowo-wschodniej Polsce i graniczy z następującym województwami:

[edytuj] Położenie fizycznogeograficzne

Osobny artykuł: Regionalizacja fizycznogeograficzna województwa mazowieckiego.

Województwo położone jest w większości na obszarze Niżu Środkowoeuropejskiego, tylko jego niewielkie wschodnie fragmenty leżą na terenie Niżu Wschodniobałtycko-Białoruskiego, a południowe na terenie Wyżyn Polskich. Obszar Województwa zawiera się w 11 makroregionach fizycznogeograficznych i 34 mezoregionach.

[edytuj] Położenie historyczne

Mimo że województwo mazowieckie jest często określane jako Mazowsze, nie jest nim w całości. Wschodnia część województwa to region Podlaski (w znacznie mniejszym stopniu niż geograficznie), natomiast południowa część to ziemia radomska będąca częścią Małopolski. Różnice historyczno-kulturowe widoczne są w wielu aspektach, m.in. w architekturze wiejskiej, sposobie zwijania snopów siana czy strojach ludowych. Natomiast część historycznego Mazowsza (większość byłego województwa łomżyńskiego z miastami: Łomża, Zambrów, Grajewo, Kolno i Wysokie Mazowieckie) leży poza obecnym terytorium województwa mazowieckiego.

[edytuj] Demografia

Dane z 31 grudnia 2007 r.^[2]:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	5 188 488	100	2 705 344	52,1	2 483 144	47,9
powierzchnia	35 558,18 km²
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	145,9		76,1		69,8

[edytuj] Ochrona przyrody

Wg danych z roku 2000 powierzchnia obszarów chronionych w województwie mazowieckim ogółem wynosiła 1053439,9 ha, co stanowiło 29,6% powierzchni województwa. Na terenie województwa mazowieckiego znajdowało się:

1 park narodowy – Kampinoski Park Narodowy
9 parków krajobrazowych
171 rezerwatów przyrody
62 obszary chronionego krajobrazu

[edytuj] Nauka i oświata

Na terenie województwa działa dobre zaplecze naukowo-oświatowe. Jest to obszar występowania wielu uczelni wyższych. Ich największym skupiskiem jest Warszawa, ale są również zlokalizowane w innych miastach województwa (Płock, Pułtusk, Radom, Siedlce).

Wyższe uczelnie publiczne: (zobacz też wyższe uczelnie w Warszawie)

[edytuj] Podział administracyjny

Osobny artykuł: Podział administracyjny województwa mazowieckiego.

Województwo mazowieckie składa się z 42 powiatów (37 ziemskich i 5 grodzkich). Powiaty dzielą się na 314 gmin – 35 miejskich, 50 miejsko-wiejskich i 229 wiejskich.

Powiaty ziemskie:

Powiaty grodzkie:

[edytuj] Miasta

Województwo mazowieckie - miasta w granicach administracyjnych

W województwie mazowieckim jest 85 miast, w tym 5 miast na prawach powiatów i 30 miast na prawach gminy.
Podkreślone zostały siedziby powiatów ziemskich, a pogrubione siedziby powiatów grodzkich. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Liczba ludności i powierzchnia wg GUS z 30 czerwca 2006 r.

Warszawa – 1 700 536 (517,90 km²)
Radom – 226 895 (111,71 km²)
Płock – 127 307 (88,06 km²)
Siedlce – 76 074 (31,87 km²)
Pruszków – 55 452 (19,15 km²)
Ostrołęka – 53 579 (29,00 km²)
Legionowo – 50 553 (13,60 km²)
Ciechanów – 45 888 (32,84 km²)
Otwock – 43 833 (47,33 km²)
Żyrardów – 40 892 (14,35 km²)
Sochaczew – 38 527 (26,13 km²)
Mińsk Mazowiecki – 37 544 (13,12 km²)
Piaseczno – 37 506 (16,33 km²)
Wołomin – 36 710 (17,32 km²)
Mława – 29 744 (35,50 km²)
Nowy Dwór Mazowiecki – 27 431 (28,27 km²)
Wyszków – 27 112 (20,78 km²)
Grodzisk Mazowiecki – 26 933 (13,19 km²)
Ząbki – 24 599 (11,13 km²)
Marki – 23 513 (26,01 km²)
Piastów – 23 214 (5,83 km²)
Ostrów Mazowiecka – 22 641 (22,09 km²)
Płońsk – 22 295 (11,38 km²)
Pionki – 19 944 (18,34 km²)
Sokołów Podlaski – 19 338 (17,50 km²)
Gostynin – 19 084 (32,31 km²)
Pułtusk – 19 049 (22,83 km²)
Sierpc – 18 831 (18,60 km²)
Kozienice – 18.633 (10,45 km²)
Sulejówek – 18 569 (19,51 km²)
Józefów – 18 306 (23,92 km²)
Kobyłka – 17 933 (20,05 km²)
Zielonka – 17 091 (79,23 km²)
Przasnysz – 16 960 (25,16 km²)
Konstancin-Jeziorna – 16 454 (17,10 km²)
Garwolin – 16 191 (22,08 km²)
Łomianki – 15 679 (8,40 km²)
Milanówek – 15 540 (13,52 km²)
Grójec – 15 028 (8,52 km²)
Węgrów – 12 592 (35,50 km²)
Błonie – 12 229 (9,12 km²)
Szydłowiec – 12 172 (21,93 km²)
Brwinów – 11 934 (10,06 km²)
Góra Kalwaria – 11 216 (13,72 km²)
Warka – 11 018 (25,78 km²)
Karczew – 10 422 (28,11 km²)
Maków Mazowiecki – 9 953 (10,30 km²)
Żuromin – 8 733 (11,11 km²)
Zwoleń – 8 216 (15,78 km²)
Ożarów Mazowiecki – 8 041 (5,75 km²)
Radzymin – 7 913 (23,32 km²)
Nasielsk – 7 419 (12,67 km²)
Tłuszcz – 7 328 (7,81 km²)
Białobrzegi – 7 317 (7,51 km²)
Łosice – 7 173 (23,75 km²)
Łochów – 6 485 (13,35 km²)
Mszczonów – 6 238 (8,56 km²)
Przysucha – 6 228 (6,98 km²)
Lipsko – 5 914 (15,70 km²)
Iłża – 5 212 (15,83 km²)
Łaskarzew – 4 941 (15,35 km²)
Raciąż – 4 732 (8,16 km²)
Pilawa – 4 221 (6,62 km²)
Gąbin – 4 138 (28,16 km²)
Żelechów – 4 028 (12,14 km²)
Skaryszew – 4 019 (27,49 km²)
Tarczyn – 3 883 (5,24 km²)
Nowe Miasto nad Pilicą – 3 874 (11,14 km²)
Podkowa Leśna – 3 729 (10,10 km²)
Serock – 3 686 (12,48 km²)
Halinów – 3 394 (2,84 km²)
Zakroczym – 3 348 (19,51 km²)
Glinojeck – 3 119 (7,37 km²)
Myszyniec – 2980 (10,74 km²)
Drobin – 2 973 (9,64 km²)
Kałuszyn – 2 927 (12,29 km²)
Chorzele – 2 799 (17,51 km²)
Wyszogród – 2 793 (13,87 km²)
Różan – 2 673 (6,67 km²)
Mogielnica – 2 476 (12,98 km²)
Kosów Lacki – 2 157 (11,57 km²)
Bieżuń – 1 871 (12,07 km²)
Brok – 1 869 (28,05 km²)
Mordy – 1 855 (4,54 km²)
Wyśmierzyce – 871 (16,56 km²)

Zobacz też: Miasta w Polsce (statystyki).

[edytuj] Gospodarka

Województwo mazowieckie ma najwyższy spośród wszystkich polskich województw dochód na głowę mieszkańca, który wynosi 85% średniego dochodu w Unii Europejskiej. Warszawa jest uznawana za finansową stolicę Polski (m.in. 3 największe firmy z indeksu WIG 20). W Płocku swoją siedzibę ma PKN Orlen (4. w indeksie), największy polski koncern paliwowy. W Warszawie i w Siedlcach działa Polimex-Mostostal (także w indeksie WIG 20). W Przasnyszu swoją siedzibę ma firma Kross - największy producent rowerów w Europie. W Mińsku Mazowieckim działa firma Przedsiębiorstwo Budowy Dróg i Mostów będąca polską częścią konsorcjum które wygrało przetarg na budowę II linii Metra Warszawskiego. W tym samym mieście znajdują się ZNTK "Mińsk Mazowiecki", które wraz z Bydgoską PESĄ wygrały największy do tej pory przetarg na dostawę pociągów (20 szt.).

Mazowieckie jest jednym z najbardziej zróżnicowanych gospodarczo województw w kraju. Większość województwa jest stosunkowo słabo rozwinięta. Wybija się tu najbardziej rozwinięta gospodarczo Warszawa oraz jej okolice, aż po granicę z Woj. Łódzkim na zachodzie i Siedlce na wschodzie; wyróżnia się także Płock. Najbiedniejszym subregionem jest subregion radomski. Radom ma obecnie najwyższe bezrobocie wśród miast ponad 100-tysięcznych oraz wśród powiatów grodzkich.

[edytuj] Religia

Większość mieszkańców województwa mazowieckiego należy do Kościoła rzymskokatolickiego. Praktykuje jednak mniej niż połowa ludności. W archidiecezji warszawskiej praktykuje 30% ludności, w diecezji płockiej 32% i 34% w diecezji warszawsko-praskiej, co sprawia, że należą one do najbardziej zlaicyzowanych w Polsce. W diecezji radomskiej praktykuje 37% ludności. Najbardziej religijna jest diecezja siedlecka (45%) i diecezja łomżyńska (44%).^[3] Na terenie województwa działają także synagogi (neoortodoksyjna, reformowana i ortodoksyjna), meczet, sikhowska gurdawara, jedyna wolnostojąca kaplica mormonów oraz bardzo dużo kościołów protestanckich. Trwają starania o wybudowanie świątyni buddyjskiej. Historycznie, bardzo duże znaczenie na tych ziemiach miał judaizm, gdyż Żydzi stanowili do II wojny światowej między 20% a 50% ludności mazowieckich miasteczek. Na północno-wschodnim Mazowszu istotny był kalwinizm. W Płocku z kolei narodził się mariawityzm. Obecnie w na terenie województwa mazowieckiego działają parafie Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, zrzeszonie w diecezji warszawsko-płockiej i lubelsko-podlaskiej, oraz Kościoła Katolickiego Mariawitów z siedzibą w Felicjanowie.

[edytuj] Język

Większość ludności Mazowsza posługuje się językiem polskim. Przed II wojną światową wśród Żydów w użyciu był język jidisz, obecnie jest on nauczany jedynie na Uniwersytecie Warszawskim oraz używany w Teatrze Żydowskim w Warszawie w niektórych sztukach. Na wsi posługiwano się dialektem mazowieckim, który zanikł w ostatnich dziesięcioleciach.

[edytuj] Zmiany

Rozważany był projekt wyłączenia z regionu Warszawy jako niezależnego województwa i przeniesienia stolicy Mazowsza do innego miasta np. do Płocka lub Radomia. Zwolennicy tego rozwiązania wskazują, że z powodu wysokiego wskaźnika PKB per capita w Warszawie reszta województwa nie będzie mogła korzystać z funduszy strukturalnych UE, gdy PKB dla całego województwa przekroczy wyznaczony przez Unię Europejską wskaźnik 75% PKB. Przeciwnicy zwracają uwagę na wysokie koszty administracyjne wynikłe z dublowania urzędów i przeprowadzki do innego miasta oraz konieczności zmiany wielu systemów w administracji publicznej. Premier Donald Tusk w swoim expose zapowiedział, że nie przewiduje w czasie swoich rządów poparcia żadnych inicjatyw w zakresie zmiany podziału administracyjnego.

Zobacz także: Warszawa (projekt województwa), województwo staropolskie

[edytuj] Galeria

Warszawa - Stare Miasto	Centrum finansowe Warszawy	Płock - Ratusz	Płock Zamek Książąt Mazowieckich
Płock- Katedra	Mariawicka Świątynia Miłosierdzia i Miłości w Płocku	Siedlce - Urząd Miasta	Ostrołęka - Ratusz
Ciechanów - Ratusz	Mińsk Mazowiecki - Pałac Doria Dernałowiczów	Starawieś - Pałac Radziwiłłów	Radom - Urząd Wojewódzki

[edytuj] Wojewodowie

Osobny artykuł: Wojewodowie mazowieccy.

Antoni Pietkiewicz od 1 stycznia 1999 do 21 października 2001
- Stanisław Pietrzak (UW), I wicewojewoda do 2000
- Andrzej Wieczorek (AWS), I wicewojewoda od 2000
- Dariusz Krajowski-Kukiel (UW), II wicewojewoda
Leszek Mizieliński (SLD) od 21 października 2001 do 10 stycznia 2006
- Maciej Sieczkowski, I wicewojewoda
- Elżbieta Lanc, II wicewojewoda od października 2001 do 2003
- Adam Mroczkowski (PL-D), II wicewojewoda od 12 maja 2003 do 11 stycznia 2006
Tomasz Koziński (PiS) od 10 stycznia 2006 do 17 stycznia 2007
- Jacek Sasin (PiS), I wicewojewoda
- Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty) od 12 stycznia 2006
Wojciech Dąbrowski (PiS) od 18 stycznia 2007 do 1 lutego 2007
- Jacek Sasin (PiS), I wicewojewoda
- Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty)
Jacek Sasin (PiS) od 15 lutego 2007 do 29 listopada 2007
- Marek Martynowski (PiS), I wicewojewoda od 19 kwietnia 2007 do 13 listopada 2007
- Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty)
Jacek Kozłowski (PO) od 29 listopada 2007
- Dariusz Piątek, I wicewojewoda od 27 grudnia 2007
- Cezary Pomarański, II wicewojewoda (ds. oświaty) do 4 grudnia 2007

[edytuj] Zarząd Województwa Mazowieckiego

Zbigniew Kuźmiuk

[edytuj] Marszałkowie Województwa Mazowieckiego

Adam Struzik od października 2001 (radny wojewódzki PSL)
Zbigniew Kuźmiuk od 1 stycznia 1999 do października 2001 (radny wojewódzki PSL – zrzekł się mandatu radnego i marszałkowania gdy został posłem PSL)

[edytuj] Wicemarszałkowie Województwa Mazowieckiego

Stefan Kotlewski od 27 listopada 2007 (radny wojewódzki PO)
Ludwik Rakowski od 2 stycznia 2008 (radny wojewódzki PO)
Antoni Pietkiewicz od 2002 do 2003
Tomasz Siemoniak od 24 listopada 2006 do 26 listopada 2007; (od 26 listopada 2007 sekretarz stanu w MSWiA)
Jacek Kozłowski od 24 listopada 2006 do 27 listopada 2007; (od 29 listopada 2007 wojewoda mazowiecki)

[edytuj] Członkowie Zarządu Województwa Mazowieckiego

Waldemar Roszkiewicz od 24 listopada 2006 (rekomendowany przez LPR ^[4])
Piotr Szprendałowicz od 24 listopada 2006 (rekomendowany przez PO)

[edytuj] Sejmik Województwa Mazowieckiego

[edytuj] Prezydium Sejmiku Województwa Mazowieckiego

Krzysztof Borkowski

Przewodniczący Sejmiku Województwa Mazowieckiego Robert Soszyński od 24 listopada 2006
Wiceprzewodnicząca Sejmiku Województwa Mazowieckiego Bożenna Pacholczak od 24 listopada 2006
Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Mazowieckiego Marian Krupiński od, (Marian Krupiński zastąpił Krzysztofa Borkowskiego, który tę funkcję pełnił od 24 listopada 2006 do 24 czerwca 2009)
Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Mazowieckiego Marek Papuga od 25 lutego 2008 (Marek Papuga zastąpił Marka Balickiego, który tę funkcję pełnił od 24 listopada 2006 do 5 listopada 2007)