Z Wikipedii

województwo podlaskie

Herb	Flaga
Siedziba wojewody Siedziba sejmiku	Białystok
Urząd Wojewódzki	Białystok, ul. Mickiewicza 3
Wojewoda	Maciej Żywno
Urząd Marszałkowski	Białystok, ul. Wyszyńskiego 1
Marszałek	Jarosław Dworzański
Powierzchnia	20 187,01 km²
Ludność	1 191 925 mieszk. (30 czerwca 2008)
Gęstość zaludnienia	59,04 mieszk./km²
Urbanizacja	59,5%
Tablica rejestracyjna	B
TERYT: 20	Kod ISO: PL-PD
zobacz: szczegółowy podział administracyjny powiaty grodzkie 3 ziemskie 14 gminy miejskie 13 miejsko-wiejskie 25 wiejskie 80
Podlaski Urząd Wojewódzki ul. Mickiewicza 3 15-213 Białystok tel.: , fax
Oficjalna strona województwa podlaskiego

Województwo podlaskie (biał. Padlaskaje vajavodstva, lit. Palenkės vaivadija) - jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw. Położone jest w północno-wschodniej części kraju, w geograficznym środku Europy. Przez jego środek przepływa Narew. Stolicą jest Białystok.

Utworzone w 1999 roku z województw poprzedniego podziału administracyjnego:

• białostockiego (w całości)
• łomżyńskiego (oprócz 5 zachodnich gmin powiatu ostrowskiego)
• suwalskiego (tylko gminy powiatów: augustowskiego, sejneńskiego i suwalskiego z miastem Suwałki)

Atutami tego województwa jest nieskażone środowisko, z fragmentami pierwotnej puszczy oraz unikalnymi rozlewiskami Biebrzy. Województwo ma charakter rolniczy, lecz coraz większą rolę zaczyna odgrywać turystyka.

Spis treści 1 Geografia 1.1 Położenie 1.2 Geografia historyczna 1.3 Miasta 1.4 Podział administracyjny 1.5 Demografia 2 Warunki naturalne 2.1 Ochrona przyrody 3 Transport 3.1 Drogowy 4 Zabytki 5 Nauka i oświata 5.1 Państwowe uczelnie wyższe 5.2 Niepubliczne uczelnie wyższe 5.3 Seminaria duchowne 6 Historia 6.1 Wiek XX 6.2 Wiek XIX 6.3 Wiek XVI - Wiek XVIII 6.4 Wiek XII - Wiek XV 6.5 Wiek X 7 Przypisy 8 Linki zewnętrzne

[edytuj] Geografia

Dane szczegółowe
Wsie	3272
Sołectwa	3307
Gminy	118
Miasta	38
Powiaty	17
Użytki rolne	1 200 600 ha
Gęstość dróg	52,4 km/100 km²
Dochód na mieszkańca	1106 zł
Stopa bezrobocia	9,6% (czerwiec 2008)

[edytuj] Położenie

Województwo podlaskie znajduje się na terenie Niziny Podlaskiej, Pojezierza Suwalskiego i Niziny Mazowieckiej.

Województwo podlaskie graniczy z:

• Białorusią 260 km
• Litwą ok. 100 km
• województwem lubelskim
• województwem mazowieckim
• województwem warmińsko-mazurskim

[edytuj] Geografia historyczna

Obszar województwa podlaskiego nie pokrywa się z Podlasiem. Tworzy je:

• w 36% Podlasie

(większość powiatu białostockiego, powiat bielski, powiat hajnowski, powiat moniecki, część powiatu siemiatyckiego, część powiatu sokólskiego, powiat wysokomazowiecki)

• w 35% Pojaćwieska Suwalszczyzna

(powiat augustowski, część powiatu grajewskiego, część powiatu sokólskiego, powiat sejneński, powiat suwalski)

• w 20% Mazowsze ziemia łomżyńska

(część powiatu grajewskiego, powiat kolneński, powiat łomżyński, powiat zambrowski, zachodnia część powiatu białostockiego)

• w 7% Polesie

(część powiatu siemiatyckiego)

• w 1% Ruś Czarna

(część powiatu siemiatyckiego)

Ponadto nie zawiera ono 42% Podlasia - części na południe od Bugu (są to ziemie od Węgrowa po Międzyrzec Podlaski

[edytuj] Miasta

W województwie podlaskim jest 38 miast, w tym 3 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców. Liczba ludności i powierzchnia wg. GUS z 31 grudnia 2005 r.

1. Białystok – 294.830 (102 km²)
2. Suwałki – 69.268 (65,50 km²)
3. Łomża – 63.819 (32,71 km²)
4. Augustów – 29.971 (80,93 km²)
5. Bielsk Podlaski – 26.893 (26,88 km²)
6. Zambrów – 22.782 (19,02 km²)
7. Grajewo – 22.718 (18,93 km²)
8. Hajnówka – 22.159 (21,29 km²)
9. Sokółka – 18.945 (18,61 km²)
10. Łapy – 16.611 (11,90 km²)
11. Siemiatycze – 15.178 (36,25 km²)
12. Kolno – 10.772 (25,08 km²)
13. Mońki – 10.461 (7,66 km²)
14. Czarna Białostocka – 9.611 (14,28 km²)
15. Wysokie Mazowieckie – 9.279 (15,24 km²)
16. Wasilków – 8.872 (28,15 km²)
17. Dąbrowa Białostocka – 6.165 (22,64 km²)
18. Sejny – 5.971 (4,49 km²)
19. Choroszcz – 5.424 (16,79 km²)
20. Ciechanowiec – 4.923 (26,01 km²)
21. Supraśl – 4.554 (5,68 km²)
22. Brańsk – 3.800 (32,43 km²)
23. Michałowo - 3.621 (2,15 km²)
24. Szczuczyn – 3.576 (13,23 km²)
25. Knyszyn – 2.851 (23,68 km²)
26. Krynki - 2.709 (3,85 km²)
27. Lipsk – 2.500 (4,97 km²)
28. Stawiski – 2.455 (13,28 km²)
29. Zabłudów – 2.396 (14,30 km²)
30. Suchowola – 2.255 (25,95 km²)
31. Drohiczyn – 2.092 (15,68 km²)
32. Nowogród – 2.014 (20,55 km²)
33. Jedwabne – 1.908 (11,47 km²)
34. Tykocin – 1.906 (28,96 km²)
35. Goniądz – 1.903 (4,28 km²)
36. Rajgród – 1.677 (35,18 km²)
37. Kleszczele – 1.438 (46,71 km²)
38. Suraż – 980 (33,86 km²)

[edytuj] Podział administracyjny

Podział administracyjny	Powierzchnia (km²)	Ludność (2006)[1]	Siedziba	Miasta	gminy
grodzkie
Białystok	102	295,210			1
Suwałki	65	69,234			1
Łomża	33	63,572			1
ziemskie
powiat białostocki	2,985	136,797	Białystok *	Łapy, Czarna Białostocka, Wasilków, Choroszcz, Supraśl, Zabłudów, Tykocin, Suraż	15
powiat sokólski	2,054	72,424	Sokółka	Dąbrowa Białostocka, Suchowola	10
powiat bielski	1,385	60,047	Bielsk Podlaski	Brańsk	8
powiat wysokomazowiecki	1,288	59,719	Wysokie Mazowieckie	Ciechanowiec	10
powiat augustowski	1,658	58,966	Augustów	Lipsk	7
powiat łomżyński	1,354	50,887	Łomża *	Nowogród, Jedwabne	9
powiat grajewski	967	50,120	Grajewo	Szczuczyn, Rajgród	6
powiat siemiatycki	1,460	48,603	Siemiatycze	Drohiczyn	9
powiat hajnowski	1,624	48,130	Hajnówka	Kleszczele	9
powiat zambrowski	733	44,798	Zambrów		5
powiat moniecki	1,382	42,960	Mońki	Knyszyn, Goniądz	7
powiat kolneński	940	39,676	Kolno	Stawiski	6
powiat suwalski	1,307	35,136	Suwałki *		9
powiat sejneński	856	21,331	Sejny		5
* nie zalicza się powiatu ziemskiego

[edytuj] Demografia

Dane z 30 czerwca 2008 r.²⁹:

Opis	Ogółem		Kobiety		Mężczyźni
jednostka	osób	%	osób	%	osób	%
populacja	1 191 925	100	611 131	51,3	580 794	48,7
powierzchnia	20 187,01 km²
gęstość zaludnienia (mieszk./km²)	59,04		30,27		28,77

[edytuj] Warunki naturalne

W rozległych lasach i puszczach (Puszcza Białowieska, Augustowska, Knyszyńska, Zielona), z których niektóre jako jedyne w Europie zachowały swój pierwotny charakter, można spotkać bogactwo unikatowej fauny i flory. Szata roślinna regionu jest niezwykle bogata i urozmaicona, co sprzyja bogactwu świata zwierząt. Spotkać tu można łosie, wilki, rysie i żubry żyjące w Puszczy Białowieskiej i Knyszyńskiej.

Krajobraz urozmaicony, ukształtowany na północy podczas zlodowacenia bałtyckiego, na pozostałym obszarze podczas zlodowacenia środkowopolskiego. Najwyższe wzniesienia występują na północy (Rowelska Góra - 298 m n.p.m.), gdzie dominuje krajobraz pagórkowaty pojezierny. Pojezierza: Zachodniosuwalskie, Wschodniosuwalskie, Ełckie) oraz sandrowy pojezierny (Równina Augustowska); w środkowej i południowej części przeważają równiny peryglacjalne (wysoczyzny: Kolneńska, Białostocka, Wysokomazowiecka, Drohiczyńska, Wzgórza Sokólskie, Międzyrzecze Łomżyńskie, Równina Bielska), urozmaicone wcinającymi się w nie kotlinami i dolinami rzek, na zachodzie leży skraj sandrowej Równiny Kurpiowskiej. Na powierzchni przeważają piaski, żwiry, gliny morenowe, a w dolinach i kotlinach rzek iły, piaski i torfy rzeczne.

Klimat w porównaniu z innymi regionami Polski jest bardziej surowy, a Suwałki, są nazywane "polskim biegunem zimna". Jest on pod silnym wpływem mas powietrza kontynentalnego; średnia roczna temperatura powietrza poniżej 7°C, w części północno-wschodniej poniżej 6,5°C. Jest to jeden z chłodniejszych obszarów w kraju (zimy najchłodniejsze w Polsce, poza górami, o temp. poniżej 5,5°C); amplitudy temperatur powyżej 23°C, większe niż przeciętne w kraju. Opady wynoszą średnio 550 mm na południu województwa, do 700 na północy. Z warunków klimatycznych wynika długi okres zalegania pokrywy śnieżnej (ponad 3 miesiące) oraz skrócony okres wegetacyjny roślin 190-205 dni.

Województwo podlaskie należy do najczystszych ekologicznie regionów Polski - najniższa emisja (poza województwem warmińsko-mazurskim) zanieczyszczeń pyłowych (5,4 tys. ton) i gazowych (23 tys. ton).

Bardzo niska gęstość zaludnienia 61 os./km², największe zaludnienie (poza miastami) w zachodniej i środkowej części województwa podlaskiego; w Białymstoku i okolicach mieszka 1/3 ludności; niższy od średniej krajowej stopień urbanizacji 57,8%; wyższy przyrost naturalny 1,2, ujemne saldo migracji (0,6);

Podlaskie jest województwem najbardziej zróżnicowanym w Polsce pod względem etnicznym i kulturowym. Od stuleci sąsiadują tu różne narodowości i wyznania. Poza ludnością polską mieszkają tu:

• Białorusini (ok. 48 tys.),
• Litwini (ok. 6 tys.),
• Tatarzy (ok. 0,5 tys.),
• Rosjanie,
• Ukraińcy,
• Romowie,
• Żydzi.

Występuje tu najliczniejsze w Polsce skupisko ludności prawosławnej (ok. 300 tys.), w Grabarce znajduje się ośrodek pielgrzymek prawosławnych (dane z 1999 roku).

Województwo podlaskie jest regionem o ogromnym, nie w pełni wykorzystanym, potencjale turystycznym (niska ilość miejsc noclegowych, brak infrastruktury). Małe miasteczka, ciekawe budowle, miejsca kultu religijnego oraz wspaniała przyroda tworzą klimat i niepowtarzalny urok województwa.

[edytuj] Ochrona przyrody

Ochroną prawną objęto blisko 40% powierzchni województwa. Szczególnym uznaniem cieszą się 4 podlaskie parki narodowe - najstarszy w Polsce Białowieski Park Narodowy, a także o największej powierzchni czyli Biebrzański Park Narodowy. Dwa pozostałe parki narodowe to wigierski i narwiański.
Ochrona przyrody i środowiska naturalnego w województwie podlaskim obejmuje także 3 parki krajobrazowe, 85 rezerwatów przyrody oraz 2051 pomników przyrody.

Parki narodowe:

1. Białowieski Park Narodowy
2. Biebrzański Park Narodowy
3. Narwiański Park Narodowy
4. Wigierski Park Narodowy

Parki krajobrazowe:

1. Suwalski Park Krajobrazowy
2. Park Krajobrazowy Puszczy Knyszyńskiej
3. Łomżyński Park Krajobrazowy Doliny Narwi

87 rezerwatów przyrody oraz liczne obszary chronionego krajobrazu.

[edytuj] Transport

[edytuj] Drogowy

Drogi ekspresowe:

• S8
• S16
• S19

Drogi krajowe:

• 8
• 16
• 19
• 58
• 61
• 62
• 63
• 64
• 65
• 66

Drogi wojewódzkie:

• 640
• 645
• 647
• 648
• 651
• 652
• 653
• 655
• 658
• 659
• 664
• 668
• 669
• 670
• 671
• 673
• 674
• 676
• 677
• 678
• 679
• 681
• 682
• 685
• 686
• 687
• 689
• 690
• 693

[edytuj] Zabytki

Ważniejsze zabytki województwa (do uzupełnienia).

Średniowiecze

• Katedra św. Michała Archanioła i Jana Chrzciciela w Łomży (1504-1526)

Renesans

• Ruiny zamku w Tykocinie (XV w.)
• Cmentarz żydowski w Tykocinie (XVI w.)
• Monaster Zwiastowania Najświętszej Marii Panny w Supraślu (XVI-XVIII w.)

Barok

• Klasztor dominikanów z kościołem Nawiedzenia NMP w Sejnach (1610-1619)
• Stary Kościół Farny w Białymstoku (1617-1626)
• Synagoga (1642) i Dom Talmudyczny w Tykocinie (XVIII w.)
• Klasztor karmelitów trzewiczkowych z kościołem Matki Bożej z Góry Karmel w Bielsku Podlaskim (poł. XVII w.)
• Zespół Pałacowo-Parkowy Branickich w Białymstoku (XVII-XVIII w.)
• Letnia rezydencja Branickich w Choroszczy (1752-1759)
• Kościół Świętej Trójcy w Tykocinie (1742-1750)
• Kościół Wniebowzięcia NMP w Siemiatyczach (1719-1727)
• Klasztor dominikanów z kościołem św. Jana Chrzciciela i św. Szczepana Męczennika w Choroszczy (poł. XVIII w.)
• Zespół klasztorny O.O. Kapucynów w Łomży (1770-1798)
• Ratusz w Bielsku Podlaskim (1977-1979)
• Pałac w Pawłowiczch koło Sokółki
• Synagoga w Orli
• Klasztor Bernardynów w Tykocinie (1771-1791)

Klasycyzm

• Bazylika pw. Narodzenia NMP i św. Mikołaja w Bielsku Podlaskim (1780)
• Sobór św. Mikołaja w Białymstoku (1843-1846)
• Kościół św. Anny w Kolnie (1834-1839)
• Konkatedra św. Aleksandra w Suwałkach (1825)
• Kościół św. Antoniego w Sokółce (1848)
• Cmentarz Katedralny w Łomży

Wiek XIX

• Pałac Lubomirskich w Białymstoku (II poł. XIX w.)
• Pałac Hasbacha w Białymstoku (koniec XIX w.)
• Zespół pałacowo-parkowy Buchholtzów w Supraślu (1892-1903)
• Zespół fabryczny Beckera w Białymstoku (XIX/XX)
• Zespół klasztorny SS. Benedyktynek w Łomży (1863 r.)
• Kościół Wniebowzięcia NMP w Łomży (1877 r.)
• Kościół Trójcy Przenajświętszej w Zambrowie (1879 r.)
• Kościół Trójcy Przenajświętszej w Grajewie (1882 r.)
• Kościół św. Jana Chrzciciela w Wysokiem Mazowieckim (1888 r.)
• Gmach Seminarium w Łomży (1866 r.)
• Ratusz w Łomży (1822-23)
• Liczne zabytki przy ul Dwornej w Łomży
• Dwór w Wojnówce

Wiek XX

• Bazylika Wniebowzięcia NMP w Białymstoku (1900-1905, neogotycka)
• Kościół św. Wojciecha w Białymstoku (1906-1912, neoromański)
• Kościół św. Rocha w Białymstoku (1926-1947, modernistyczny)
• Kościół Najświętszego Serca Jezusowego w Augustowie (1905-1911, eklektyczny)
• Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej i Świętego Kazimierza w Mońkach (1921-1935, neobarokowy)
• Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Łapach (1918-1927, neoromański}
• Twierdza w Osowcu.

[edytuj] Nauka i oświata

[edytuj] Państwowe uczelnie wyższe

• Uniwersytet w Białymstoku
• Politechnika Białostocka
• Uniwersytet Medyczny w Białymstoku (Akademia Medyczna w Białymstoku - do 21.03.2008r.)
• Państwowa Wyższa Szkoła Informatyki i Przedsiębiorczości w Łomży
• Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa w Suwałkach

[edytuj] Niepubliczne uczelnie wyższe

• Wyższa szkoła Menedżerska
• Wyższa Szkoła Ekonomiczna w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Administracji Publicznej w Białymstoku
• Niepaństwowa Wyższa Szkoła Pedagogiczna w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Kosmetologii i Ochrony Zdrowia w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Matematyki i Informatyki Użytkowej w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Finansów i Zarządzania w Białymstoku w Białymstoku
• Wyższa Szkoła Agrobiznesu w Łomży
• Wyższa Szkoła Zarządzania i Przedsiębiorczości im. B. Jańskiego w Łomży
• Nadbużańska Szkoła Wyższa w Siemiatyczach
• Wyższa Szkoła Wychowania Fizycznego i Turystyki w Supraślu
• Wyższa Szkoła Suwalsko-Mazurska w Suwałkach
• Wyższa Szkoła Służby Społecznej im. ks. F. Blachnickiego w Suwałkach

[edytuj] Seminaria duchowne

• Archidiecezjalne Wyższe Seminarium Duchowne w Białymstoku
• Wyższe Seminarium Duchowne w Drohiczynie
• Wyższe Seminarium Duchowne w Łomży

[edytuj] Historia

Województwo podlaskie, jakkolwiek w niewielkim stopniu pokrywało się z aktualnym obszarem, istniało pod tą nazwą także w latach 1513-1795 (Województwo podlaskie (I Rzeczpospolita)) i 1816-1837. Poniżej jednostki administracyjne istniejące dawniej na obszarze aktualnego województwa podlaskiego.

[edytuj] Wiek XX

Polska Rzeczpospolita Ludowa / III Rzeczpospolita

• Województwo białostockie
• Województwo suwalskie
• Województwo łomżyńskie

II wojna światowa

• Bezirk Bialystok (1941-1945)
• Obwód białostocki (BSRR) (1939-1945)

II Rzeczpospolita

• Województwo białostockie (II Rzeczpospolita)

I wojna światowa

• Ober-Ost,Bialystok-Grodno District (1915-1919)

[edytuj] Wiek XIX

Imperium rosyjskiego

• Gubernia grodzieńska (1842-1915)
• Obwód białostocki (Rosja) (1807-1842)

Królestwo Polskie (kongresowe)

• gubernia łomżyńska
• gubernia suwalska

Królestwo Prus

• Prusy Nowowschodnie (1795-1807)

[edytuj] Wiek XVI - Wiek XVIII

I Rzeczypospolitej

• Województwo podlaskie (I Rzeczpospolita)

[edytuj] Wiek XII - Wiek XV

Wielkiego Księstwa Litewskiego

• Województwo podlaskie (I Rzeczpospolita)
• Województwo trockie
• Księstwo trockie
• Księstwo Litewskiego

Królestwa Polskiego

• Księstwo Mazowieckie

Księstwo Halicko-Wołyńskie

• Księstwo Halicko-Wołyńskie

[edytuj] Wiek X

• Jaćwingowie

Przypisy

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Wrota Podlasia - Podlaski Portal Informacyjny - oficjalny portal Województwa Podlaskiego - prowadzony przez Urząd Marszałkowski Województwa Podlaskiego

p • d • e • h Województwo podlaskie Powiaty grodzkie Białystok • Łomża • Suwałki Powiaty ziemskie augustowski • białostocki • bielski • grajewski • hajnowski • kolneński • łomżyński • moniecki • sejneński • siemiatycki • sokólski • suwalski • wysokomazowiecki • zambrowski

p • d • e • h Województwa Polski dolnośląskie • kujawsko-pomorskie • lubelskie • lubuskie • łódzkie • małopolskie • mazowieckie • opolskie • podkarpackie • podlaskie • pomorskie • śląskie • świętokrzyskie • warmińsko-mazurskie • wielkopolskie • zachodniopomorskie

suknie �lubne pozycjonowanie krzes�a My own Dairy book prezenty dla m�czyzn

Gemius: plany wyjazdowe internautów

Firma Gemius SA, zajmująca się badaniem internetu, opublikowała raport dotyczący zwyczajów oraz planów wyjazdowych polskich internautów.

Poznaliśmy datę premiery Dragon Quest 5

Square Enix ujawniło datę premiery kolejnej wydawanej przez siebie gry z gatunku RPG. Europejscy gracze będą mogli zagrać w remake Dragon Quest 5 w przyszłym miesiącu.

Ghostbusters z datą premiery

Atari poinformowało, że Ghostbusters zadebiutuje na europejskim rynku latem tego roku. Grę będzie można nabyć już w czerwcu.

Rock Band 3 najwcześniej w 2010

Szef Harmonix, Alex Rigopolous, potwierdził, że w tym roku nie zobaczymy trzeciej części cyklu zręcznościowych gier muzycznych Rock Band.

Disgaea 3 doczekała się daty europejskiej premiery

Miesiąc temu informowaliśmy Was o tym, że na europejski rynek trafią dwie gry z gatunku RPG, Disgaea 3 i Persona 4. Poznaliśmy już dokładną datę wydania tej pierwszej produkcji.